केन्द्र-राज्य यातील वैधानिक संबंधाबाबत जोड्या लावा :
(a) अनुच्छेद 248
(b) अनुच्छेद 249
(c) अनुच्छेद 250
(d) अनुच्छेद 252
(i) आणीबाणी जारी असतांना राज्य सूचीतील बाबीसंबंधी कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार
(ii) दोन किंवा अधिक राज्यांकरिता त्यांच्या संमतीने कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार
(iii) कायदेमंडळाचे अवशिष्ट अधिकार
(iv) राष्ट्रीय हितासाठी राज्यसूचीतील बाबीसंबंधी कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार
केन्द्र-राज्य यातील वैधानिक संबंधाबाबत जोड्या लावा :
(a) अनुच्छेद 248
(b) अनुच्छेद 249
(c) अनुच्छेद 250
(d) अनुच्छेद 252
(i) आणीबाणी जारी असतांना राज्य सूचीतील बाबीसंबंधी कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार
(ii) दोन किंवा अधिक राज्यांकरिता त्यांच्या संमतीने कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार
(iii) कायदेमंडळाचे अवशिष्ट अधिकार
(iv) राष्ट्रीय हितासाठी राज्यसूचीतील बाबीसंबंधी कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार
Match the pairs with regard to Centre-state legislative relations:
(a) Article 248
(b) Article 249
(c) Article 250
(d) Article 252
(i) Power of Parliament to legislate with respect to any matter in the state list during emergency
(ii) Power of Parliament to legislate for two or more states by consent
(iii) Residuary powers of legislation
(iv) Power of parliament to legislate with respect to a matter in the state list in the national interest
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• केंद्र-राज्य वैधानिक संबंध (भाग XI):
• कलम २४८ (a) -> (iii) कायदे करण्याचे अवशिष्ट अधिकार: समवर्ती किंवा राज्य सूचीत नसलेल्या कोणत्याही विषयावर कायदे करण्याचा संसदेचा अनन्य अधिकार.
• कलम २४९ (b) -> (iv) राष्ट्रीय हितासाठी राज्यसूचीतील विषयांवर कायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार (राज्यसभेच्या २/३ बहुमताच्या ठरावाद्वारे).
• कलम २५० (c) -> (i) राष्ट्रीय आणीबाणी घोषित असताना राज्यसूचीतील कोणत्याही विषयावर कायदे करण्याचा संसदेचा अधिकार.
• कलम २५२ (d) -> (ii) दोन किंवा अधिक राज्यांच्या सहमतीने व विनंतीवरून राज्यसूचीतील विषयांवर कायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार.
• अचूक जोडी: (a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii), म्हणजेच पर्याय क्रमांक (4).
• महत्त्वाची टीप: राज्यसूचीवर संसदेचे कायदेविषयक अधिकार: कलम २४८ (अवशिष्ट), २४९ (राष्ट्रीय हित), २५० (आणीबाणी), २५२ (राज्यांची सहमती).
The correct answer is Option D ((a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)).
Key Points:
• Centre-State Legislative Relations (Part XI):
• Article 248 (a) -> (iii) Residuary powers of legislation: Parliament has exclusive power to make any law with respect to any matter not enumerated in the Concurrent List or State List.
• Article 249 (b) -> (iv) Power of Parliament to legislate with respect to a matter in the State List in national interest (requires a 2/3rd majority resolution in Rajya Sabha).
• Article 250 (c) -> (i) Power of Parliament to legislate with respect to any matter in the State List during a Proclamation of Emergency.
• Article 252 (d) -> (ii) Power of Parliament to legislate for two or more States by consent and adoption of such legislation by any other State.
• Correct sequence: (a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii), which is option (4).
• Key Takeaway: Articles on Parliament's power over State List: 248 (Residuary), 249 (National Interest), 250 (Emergency), 252 (Consent of States).
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्राच्या विधान सभेच्या सभापतीबाबत खालील विधाने विचारा...
खालीलपैकी कोणता नकाराधिकार भारताचे राष्ट्रपती वापरू शकत नाही...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :