महाराष्ट्राच्या विधान सभेच्या सभापतीबाबत खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) जर तो विधान सभेचा सदस्य राहिला नाही तर त्यास आपले पद सोडावे लागते.
(b) सभागृहातील कामकाज चालविण्यासाठी आणि त्याचे नियमन करण्यासंबंधातील त्याच्या वर्तनाबाबत केवळ उच्च न्यायालयातच आव्हान देता येते.
(c) तो स्वतः कामकाज सल्लागार समितीचा अध्यक्ष असतो.
(d) तो राज्य विधीमंडळाच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवितो.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
महाराष्ट्राच्या विधान सभेच्या सभापतीबाबत खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) जर तो विधान सभेचा सदस्य राहिला नाही तर त्यास आपले पद सोडावे लागते.
(b) सभागृहातील कामकाज चालविण्यासाठी आणि त्याचे नियमन करण्यासंबंधातील त्याच्या वर्तनाबाबत केवळ उच्च न्यायालयातच आव्हान देता येते.
(c) तो स्वतः कामकाज सल्लागार समितीचा अध्यक्ष असतो.
(d) तो राज्य विधीमंडळाच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवितो.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
Consider the following statements regarding the speaker of Maharashtra Legislative Assembly:
(a) He has to vacate his office if he ceases to be a member of the House.
(b) His conduct in regulating procedure or maintaining order in the house can be challenged only in the High Court.
(c) He himself is the chairman of the Business Advisory Committee.
(d) He presides over a joint sitting of both the Houses of state Legislature.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधानसभा सभापतींचे अधिकार आणि कार्ये:
• विधान (a): कलम १७९(a) नुसार, सभापती हा विधानसभेचा सदस्य असणे बंद झाल्यास त्याला आपले पद रिक्त करावे लागते (बरोबर).
• विधान (b): कलम २१२ नुसार, विधीमंडळाच्या कामकाजाची चौकशी करण्यास न्यायालयांना मनाई आहे; कामकाज चालवणे व नियमन करण्याबाबत सभापतींच्या वर्तनाला कोणत्याही न्यायालयात आव्हान देता येत नाही (चूक).
• विधान (c): सभापती हे स्वतः कामकाज सल्लागार समिती (Business Advisory Committee), नियम समिती आणि सामान्य प्रयोजन समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात (बरोबर).
• विधान (d): भारतीय संविधानात राज्य विधिमंडळाच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीची (Joint Sitting) कोणतीही तरतूद नाही (संसदेप्रमाणे राज्यात संयुक्त बैठक नसते) (चूक).
• यावरून विधाने (a) आणि (c) बरोबर आहेत.
• त्यामुळे पर्याय क्रमांक (3) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: सभापती सदस्यत्व संपताच पद रिक्त करतात व ते कामकाज सल्लागार समितीचे अध्यक्ष असतात; राज्यात दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक नसते.
The correct answer is Option C ((a), (c)).
Key Points:
• Powers & Functions of the Speaker of the Legislative Assembly:
• Statement (a): Article 179(a) specifies that a member holding office as Speaker shall vacate his office if he ceases to be a member of the Assembly (Correct).
• Statement (b): Under Article 212, courts are expressly barred from inquiring into the proceedings of the Legislature; the Speaker's conduct in regulating procedure or maintaining order is NOT subject to the jurisdiction of any court (Incorrect).
• Statement (c): The Speaker is the ex-officio Chairman of the Business Advisory Committee, the Rules Committee, and the General Purpose Committee (Correct).
• Statement (d): Unlike Parliament (Article 108), there is NO constitutional provision for a joint sitting of the two Houses of a State Legislature to resolve a legislative deadlock (Incorrect).
• Therefore, statements (a) and (c) are correct.
• Matches Option (3).
• Key Takeaway: The Speaker vacates office upon losing Assembly membership and heads the Business Advisory Committee; states have no joint sitting provision.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त? (a) राज्य विधिमंडळाच्य...
केन्द्र-राज्य यातील वैधानिक संबंधाबाबत जोड्या लावा : (a) अनु...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :