#37📅 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1(2026) +1 गुण

जोड्या जुळवा.
भारतातील दारिद्र्य निर्मूलन कार्यक्रम - प्रारंभाचे वर्ष
(a) एकात्मिक ग्रामीण विकास कार्यक्रम - (i) 2001
(b) ग्रामीण भूमिहीन रोजगार हमी कार्यक्रम - (ii) 1989
(c) जवाहर रोजगार योजना - (iii) 1983
(d) संपूर्ण ग्रामीण रोजगार योजना - (iv) 1978

Match the pairs.
Poverty Eradication Programs in India - Year of launch
(a) Integrated Rural Development Programme (IRDP) - (i) 2001
(b) Rural Landless Employment Guarantee Programme (RLEGP) - (ii) 1989
(c) Jawahar Rojgar Yojana - (iii) 1983
(d) Sampoorna Grameen Rojgar Yojana - (iv) 1978

पर्याय (Options):

(a)-(i), (b)-(ii), (c)-(iii), (d)-(iv)

(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)

(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(i), (d)-(ii)

(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• (a) एकात्मिक ग्रामीण विकास कार्यक्रम (IRDP) -> (iv) १९७८: २ ऑक्टोबर १९८० पासून देशभर लागू झालेला हा कार्यक्रम मूळात १९७८-७९ मध्ये प्रायोगिक तत्त्वावर सुरू झाला होता; ग्रामीण गरिबांना स्वयंरोजगारासाठी भांडवल व अनुदान देणे हा उद्देश होता.
• (b) ग्रामीण भूमिहीन रोजगार हमी कार्यक्रम (RLEGP) -> (iii) १९८३: १५ ऑगस्ट १९८३ रोजी ग्रामीण भागातील भूमिहीन मजुरांना वर्षातून किमान १०० दिवस रोजगाराची हमी देण्यासाठी सुरू करण्यात आला.
• (c) जवाहर रोजगार योजना (JRY) -> (ii) १९८९: १ एप्रिल १९८९ रोजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांनी NREP आणि RLEGP या दोन जुन्या योजनांचे विलीनीकरण करून ग्रामपंचायतींमार्फत JRY योजना सुरू केली.
• (d) संपूर्ण ग्रामीण रोजगार योजना (SGRY) -> (i) २००१: २५ सप्टेंबर २००१ रोजी जवाहर ग्राम समृद्धी योजना (JGSY) आणि रोजगार हमी योजना (EAS) एकत्रित करून अन्नसुरक्षा व रोजगारासाठी SGRY सुरू झाली (जी पुढे २००६ मध्ये मनरेगामध्ये विलीन झाली).

The correct answer is Option D ((a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)).

Key Points:
• (a) IRDP -> (iv) 1978: Integrated Rural Development Programme was initiated in 1978-79 (expanded across all blocks on Oct 2, 1980) to provide income-generating assets through credit and subsidy.
• (b) RLEGP -> (iii) 1983: Rural Landless Employment Guarantee Programme was launched on August 15, 1983, guaranteeing 100 days of wage employment to landless agricultural labor households.
• (c) Jawahar Rojgar Yojana -> (ii) 1989: Launched on April 1, 1989, by merging NREP and RLEGP, implemented directly through village Panchayats.
• (d) Sampoorna Grameen Rojgar Yojana -> (i) 2001: Launched in September 2001 by merging EAS and JGSY to provide food grains and wage employment, later subsumed into MGNREGA in 2006.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #36

'स्वैच्छिक क्षेत्रावरील राष्ट्रीय धोरण 2007', नुसार स्वैच्छि...

पुढील प्रश्न #38

मातृत्व लाभ अधिनियम 1961 अंतर्गत, बाळांतपणापूर्वी आणि नंतर म...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी

उत्तर पहा ➔ 2

एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.

उत्तर पहा ➔ 3

महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.

उत्तर पहा ➔ 4

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.

उत्तर पहा ➔ 5

खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी

उत्तर पहा ➔ 6

अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)