जोड्या जुळवा
(a) संयुक्त सहकारी शेती
(b) सामूहिक सहकारी शेती
(c) कूळ सहकारी शेती
(d) सुधारित सहकारी शेती
(i) सदस्याचा जमिनीवरील मालकी हक्क कायम राहतो.
(ii) संयुक्त लागवड न करता संसाधनांचे एकत्रीकरण
(iii) सदस्याचा मालकी हक्क समितीमध्ये विलीन होतो.
(iv) भाडेपट्टीच्या जमिनीवर वैयक्तिक शेती
(a) (b) (c) (d)
जोड्या जुळवा
(a) संयुक्त सहकारी शेती
(b) सामूहिक सहकारी शेती
(c) कूळ सहकारी शेती
(d) सुधारित सहकारी शेती
(i) सदस्याचा जमिनीवरील मालकी हक्क कायम राहतो.
(ii) संयुक्त लागवड न करता संसाधनांचे एकत्रीकरण
(iii) सदस्याचा मालकी हक्क समितीमध्ये विलीन होतो.
(iv) भाडेपट्टीच्या जमिनीवर वैयक्तिक शेती
(a) (b) (c) (d)
Match the following:
(a) Joint co-operative farming
(b) Collective co-operative farming
(c) Tenant co-operative farming
(d) Better co-operative farming
(i) Member's ownership right on land is in-tact
(ii) Pooling of resources without joint cultivation
(iii) Member's ownership right merges with society
(iv) Individual cultivation on leased-land
(a) (b) (c) (d)
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((i) (iii) (iv) (ii)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• सरैया समितीने (1946) सहकारी शेती संस्थांचे चार प्रमुख प्रकारांत वर्गीकरण केले आहे.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• चार प्रकारांची वैशिष्ट्ये:
• (a) संयुक्त सहकारी शेती: शेतकरी जमिनीचे एकत्रीकरण करून संयुक्त लागवड करतात, परंतु सदस्याचा वैयक्तिक मालकी हक्क कायम राहतो → (i)
• (b) सामूहिक सहकारी शेती: जमिनीची मालकी संस्थेकडे असते, सदस्याचा वैयक्तिक मालकी हक्क समितीमध्ये विलीन होतो → (iii)
• (c) कूळ सहकारी शेती: संस्था जमीन भाडेपट्ट्याने घेते आणि ती सदस्यांना वाटून देते, सदस्य भाडेपट्टीच्या जमिनीवर वैयक्तिक शेती करतात → (iv)
• (d) सुधारित सहकारी शेती: शेतकरी वैयक्तिक शेती करतात परंतु बियाणे, खते इत्यादी संसाधनांचे एकत्रीकरण करतात, यात संयुक्त लागवड नसते → (ii)
• महत्त्वाची तथ्ये
• त्यामुळे अचूक जोडी क्रम: (a)-(i), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(ii) म्हणजेच पर्याय (4) आहे.
• परीषेतील ट्रॅप
• संयुक्त आणि सामूहिक यातील फरक समजणे महत्त्वाचे: संयुक्तात मालकी हक्क अबाधित राहतो, तर सामूहीकात तो विलीन होतो.
• इतर पर्याय
• इतर पर्याय सरैया समितीच्या अधिकृत व्याख्येनुसार चुकीच्या जोड्या दर्शवितात.
• महत्त्वाची टीप: संयुक्त सहकारी शेतीत मालकी हक्क कायम राहतो, तर सामूहिक शेतीत वैयक्तिक मालकी संस्थेत विलीन होते.
The correct answer is Option D ((i) (iii) (iv) (ii)).
Key Points:
• Core Concept
• The Co-operative Planning Committee (Saraiya Committee, 1946) classified co-operative farming societies into four distinct types.
• Why Correct
• Definitions:
• 1. Joint Co-operative Farming: Members pool land for joint cultivation while individual ownership rights remain intact ((a) matches (i)).
• 2. Collective Co-operative Farming: Society holds ownership/freehold/leasehold rights, and individual members' ownership merges completely into the society ((b) matches (iii)).
• 3. Tenant Co-operative Farming: Society acquires land on lease or freehold and divides it into holdings leased to individual members who cultivate individually ((c) matches (iv)).
• 4. Better Co-operative Farming: Members farm independently but pool resources to purchase seeds, machinery, and market produce without joint cultivation ((d) matches (ii)).
• Key Details
• The correct sequence is (a)-(i), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(ii), which is Option 4.
• Exam Traps
• Confusing 'Joint' with 'Collective': in Joint, private ownership is retained; in Collective, private ownership vanishes.
• Other Options
• Options 1, 2, and 3 misalign the Saraiya Committee definitions.
• Key Takeaway: Saraiya Committee: Joint farming retains ownership; Collective transfers ownership to the society.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्रात वार्षिक पर्जन्य 100 ते 200 सें.मी. असणाऱ्या प्र...
विविध ऊर्जा स्त्रोतांबाबत पुढील विधाने पहावीत : (a) तेल : बा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :