भारतीय अर्थव्यवस्थेमध्ये भारतीय शेतीची भूमिका अत्यंत महत्वाची राहिली आहे. ती यासाठी
(a) वाढत्या लोकसंख्येसाठी अन्नधान्याची तरतूद करणे
(b) उद्योगांसाठी कच्च्या मालाचा पुरवठा करणे
(c) कालबाह्य कृषी तंत्रज्ञानाचा वापर
(d) दारिद्रय दूर करणे
पर्यायी उत्तरे :
भारतीय अर्थव्यवस्थेमध्ये भारतीय शेतीची भूमिका अत्यंत महत्वाची राहिली आहे. ती यासाठी
(a) वाढत्या लोकसंख्येसाठी अन्नधान्याची तरतूद करणे
(b) उद्योगांसाठी कच्च्या मालाचा पुरवठा करणे
(c) कालबाह्य कृषी तंत्रज्ञानाचा वापर
(d) दारिद्रय दूर करणे
पर्यायी उत्तरे :
Indian agriculture has been playing the most important role in the Indian Economy i.e.,
(a) Provision of food surplus to the expanding population
(b) Providing raw materials to industries
(c) Use of outdated farming techniques
(d) Eradication of poverty
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((a), (b) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय अर्थव्यवस्थेत शेतीची सकारात्मक भूमिका: देशातील वाढत्या लोकसंख्येला अन्नसुरक्षा पुरवणे (विधान a), कापड, साखर यांसारख्या उद्योगांना कच्चा माल पुरवणे (विधान b) आणि कोट्यवधी जनतेला रोजगार देऊन दारिद्र्य दूर करणे (विधान d) ही भारतीय शेतीची महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्ये आहेत.
• उणीव विरुद्ध योगदान: 'कालबाह्य कृषी तंत्रज्ञानाचा वापर' (विधान c) ही शेतीची एक समस्या किंवा मर्यादा आहे; ती शेतीची अर्थव्यवस्थेतील रचनात्मक भूमिका किंवा योगदान असू शकत नाही.
• औद्योगिक दुवा: शेती क्षेत्राचा विकास औद्योगिक उत्पादनांसाठी मोठी ग्रामीण बाजारपेठ तयार करतो.
• महत्त्वाची टीप: अन्नधान्य पुरवठा, उद्योगांना कच्चा माल आणि दारिद्र्य निर्मूलन ही शेतीची महत्त्वाची भूमिका आहे, तर कालबाह्य तंत्रज्ञान ही तिची त्रुटी आहे.
The correct answer is Option B ((a), (b) and (d)).
Key Points:
• Vital Positive Role of Agriculture: Agriculture is the backbone of the Indian economy as it ensures national food security for over 1.4 billion people (Statement a), provides essential agro-raw materials to key industries like textiles, sugar, and edible oils (Statement b), and plays an indispensable role in poverty eradication by employing nearly 45-50% of the workforce (Statement d).
• Weakness vs. Role: Statement (c) ("Use of outdated farming techniques") is a structural drawback or challenge of Indian agriculture, not a constructive role or contribution to economic growth.
• Inter-sectoral Linkages: Agricultural prosperity directly drives rural consumption demand for industrial manufactured consumer and durable goods.
• Key Takeaway: Agriculture's key roles include providing food surplus, industrial raw material, and poverty alleviation, whereas outdated techniques represent a limitation.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
सन 2010-11 मध्ये भारतामध्ये कोणत्या स्त्रोतामूळे 60 टक्क्याप...
कृषि किंमत धोरणाच्या बाबतीत खालील विधाने विचारात घ्या : कथन...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :