#9📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper(2014) +1 गुण

सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालय यांचे स्वातंत्र्य संविधानाने कशाप्रकारे संरक्षित केले आहे याविषयी पुढे तरतूदी दिल्या आहेत. त्यापैकी कोणत्या तरतूदी चुकीच्या आहेत ?
(a) सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालय यांना त्यांच्या अवमानासंबंधी शिक्षा देण्याचा अधिकार आहे.
(b) सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयाचे अधिकारी आणि सेवक यांची नेमणूक संबंधित न्यायालयातील प्रमुख न्यायाधीश करतात.
(c) राष्ट्रीय न्यायिक आयोग न्यायाधिशांच्या नेमणुका सुचवितात.
(d) न्यायाधिशांच्या बदलीसाठी स्वयंस्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे नमूद आहेत.
पर्यायी उत्तरे :

Following are the provisions of the Constitution to ensure independence of Supreme Court and High Court, which of them are wrong?
(a) The Supreme Court and High Courts have power to punish for contempt of court.
(b) The officers and servants of Supreme Court and High Courts are appointed by the concerned Chief Justices.
(c) There is a National Judicial Commission for suggesting appointment of Judges.
(d) There are express guidelines for transfer of a Judge.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (d)
(a) and (d)
b
(a) आणि (c)
(a) and (c)
c
(b) आणि (c)
(b) and (c)
d
(c) आणि (d)
(c) and (d)
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((c) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• न्यायपालिकेच्या स्वातंत्र्यासाठी घटनात्मक तरतुदी:
• न्यायालयाचा अवमान: कलम 129 (सर्वोच्च न्यायालय) आणि कलम 215 (उच्च न्यायालये) यांना न्यायालयाचा अवमान केल्याबद्दल शिक्षा देण्याचा अधिकार प्रदान करतात. त्यामुळे विधान (a) संविधानातील सत्य तरतूद आहे.
• कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती: कलम 146 व कलम 229 नुसार न्यायालयांचे अधिकारी व सेवक यांची नियुक्ती संबंधित सरन्यायाधीश/मुख्य न्यायाधीश करतात. त्यामुळे विधान (b) बरोबर आहे.
• राष्ट्रीय न्यायिक आयोग: संविधानात न्यायाधीशांच्या नेमणुकांसाठी असा कोणताही आयोग अस्तित्वात नाही (99 वी दुरुस्ती NJAC सर्वोच्च न्यायालयाने रद्दबातल केली होती). त्यामुळे (c) ही संविधानातील तरतूद नाही (चुकीचे विधान).
• बदलीसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे: कलम 222 अन्वये न्यायाधीशांच्या बदल्या राष्ट्रपती सरन्यायाधीशांच्या सल्ल्याने करतात, परंतु संविधानात यासाठी कोणतीही 'स्वयंस्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे' दिलेली नाहीत. त्यामुळे (d) चुकीचे आहे.
• चुकीची विधाने (c) आणि (d) असल्याने पर्याय क्रमांक (4) अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: न्यायालयीन स्वातंत्र्य अवमान कारवाई (कलम 129/215) व सेवक नियुक्तीने संरक्षित आहे; संविधानात NJAC किंवा स्पष्ट बदली नियम नाहीत.

The correct answer is Option D ((c) and (d)).

Key Points:
• Constitutional Safeguards for Judicial Independence:
• Contempt Power: Articles 129 (Supreme Court) and 215 (High Courts) grant power to punish for contempt of court. Hence, (a) is a correct constitutional provision.
• Staff Appointment: Under Articles 146 and 229, appointments of officers and servants are made by the Chief Justice of India and Chief Justices of High Courts respectively. Hence, (b) is also a correct constitutional provision.
• National Judicial Commission: The original Constitution did not contain a 'National Judicial Commission'; appointments are governed via Collegium system (Articles 124 & 217). The 99th Amendment establishing NJAC was struck down. Hence, (c) is wrong.
• Guidelines for Transfer: Article 222 provides for the transfer of High Court judges by the President after consultation with the CJI, but the text contains no express detailed guidelines. Hence, (d) is wrong.
• Statements (c) and (d) are wrong provisions, making option (4) correct.
• Key Takeaway: Judicial independence is secured by contempt powers (Arts 129/215) and staff appointment by Chief Justices; the text has no NJAC or express transfer guidelines.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔