खालील विधाने लक्षात घ्या :
(a) कलम 21 (A) मधील तरतुदींनुसार फक्त प्राथमिक शिक्षण हा मूलभूत हक्क समजला जातो, अन्य किंवा व्यावसायिक शिक्षणाचा यामध्ये समावेश नाही.
(b) कलम 21 (A) मध्ये शिक्षणाच्या हक्काचा समावेश केल्यानंतर संसदेने मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा मूलभूत हक्क, 2009 (RTE) संमत केला.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
खालील विधाने लक्षात घ्या :
(a) कलम 21 (A) मधील तरतुदींनुसार फक्त प्राथमिक शिक्षण हा मूलभूत हक्क समजला जातो, अन्य किंवा व्यावसायिक शिक्षणाचा यामध्ये समावेश नाही.
(b) कलम 21 (A) मध्ये शिक्षणाच्या हक्काचा समावेश केल्यानंतर संसदेने मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा मूलभूत हक्क, 2009 (RTE) संमत केला.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
Consider the following statements:
(a) The provision in Article 21(A) makes only elementary education a fundamental Right and not higher or professional education.
(b) In pursuance of Article 21(A), the parliament enacted the Right of children to free and compulsory education (RTE) Act, 2009.
Which of the above sentences is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (दोन्ही) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• शिक्षणाचा हक्क व घटनात्मक तरतुदी:
• ८६ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००२ द्वारे संविधानात कलम २१A जोडण्यात आले. यानुसार राज्यसंस्थेने ठरवून दिलेल्या नियमांनुसार ६ ते १४ वर्षे वयोगटातील सर्व बालकांना मोफत व सक्तीचे शिक्षण देणे बंधनकारक करण्यात आले.
• विधानांचे विश्लेषण:
• विधान (a) बरोबर आहे: कलम २१A मधील हक्क केवळ प्राथमिक शिक्षणापुरताच (Elementary Education) मर्यादित आहे; उच्च किंवा व्यावसायिक शिक्षण हा मूलभूत हक्क नाही (*उन्नीकृष्णन खटला, १९९३*).
• विधान (b) बरोबर आहे: कलम २१A च्या अंमलबजावणीसाठी संसदेने बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार (RTE) अधिनियम, २००९ संमत केला, ज्याची अंमलबजावणी १ एप्रिल २०१० पासून सुरू झाली.
• म्हणून विधाने (a) आणि (b) दोन्हीही बरोबर आहेत.
• महत्त्वाची टीप: कलम २१A केवळ ६ ते १४ वयोगटातील प्राथमिक शिक्षणाला मूलभूत हक्क बनवते, ज्यासाठी २००९ चा RTE कायदा करण्यात आला.
The correct answer is Option C (Both).
Key Points:
• Constitutional Provision for Right to Education:
• 86th Constitutional Amendment Act, 2002 inserted Article 21A, declaring that the State shall provide free and compulsory education to all children aged 6 to 14 years in such manner as the State may determine.
• Evaluation of Statements:
• Statement (a) is correct: Article 21A restricts this fundamental right strictly to elementary/primary education (classes 1 to 8, ages 6-14). Higher, tertiary, or professional education is explicitly excluded from the purview of fundamental rights (reiterated in *Unni Krishnan v. State of A.P. (1993)* and subsequent rulings).
• Statement (b) is correct: To operationalize Article 21A, Parliament enacted the Right of Children to Free and Compulsory Education (RTE) Act, 2009, which came into force on 1 April 2010.
• Thus, both statements are correct.
• Key Takeaway: Article 21A covers elementary education for ages 6–14 only, implemented by the RTE Act 2009.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ? (a) भारतात केवळ एकाच केंद्...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2017 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
