घटनेच्या कलम 82 मधील सध्याच्या तरतूदी प्रमाणे, राज्या-राज्यांमधे लोकसभेच्या जागांचे समायोजन यापुढे कोणत्या वर्षा नंतर होऊ शकते ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (2026) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• घटनात्मक तरतूद: घटनेच्या कलम 82 नुसार प्रत्येक जनगणनेनंतर संसदेने कायद्याद्वारे स्थापित केलेल्या परिसीमन आयोगामार्फत लोकसभेतील जागांचे राज्यनिहाय पुनर्समायोजन (Readjustment) केले जाते.
• जागांची स्थगिती (Freeze): 42 व्या घटनादुरुस्तीने (1976) लोकसंख्या नियंत्रण उपायांना प्रोत्साहन देण्यासाठी लोकसभेच्या जागांचे समायोजन 2000 सालापर्यंत (1971 च्या जनगणनेवर) गोठवले होते.
• 84 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 2001: या दुरुस्तीने हा निर्बंध पुढील 25 वर्षांसाठी वाढवला. त्यानुसार जोपर्यंत 2026 या वर्षानंतरची पहिली जनगणना होऊन तिची आकडेवारी प्रसिद्ध होत नाही, तोपर्यंत राज्यांना वाटप करण्यात आलेल्या एकूण जागांच्या संख्येत बदल करता येणार नाही.
• 87 वी घटनादुरुस्ती (2003): याद्वारे एकूण जागा न बदलता राज्यांतर्गत मतदारसंघांची पुनर्रचना 2001 च्या जनगणनेनुसार करण्याची मुभा दिली गेली.
• महत्त्वाची टीप: 84 व्या घटनादुरुस्तीनुसार कलम 82 मधील तरतुदीनुसार लोकसभेच्या राज्यनिहाय जागांचे समायोजन 2026 नंतरच्या पहिल्या जनगणनेपर्यंत गोठवण्यात आले आहे.
The correct answer is Option C (2026).
Key Points:
• Constitutional Basis: Article 82 of the Constitution mandates the readjustment of seat allocation in the Lok Sabha to the States after each census by a Delimitation Commission.
• The Delimitation Freezes: The 42nd Amendment Act, 1976 originally froze the allocation of seats to States and the division of each State into territorial constituencies until the first census taken after the year 2000 (based on the 1971 Census) to incentivize population control.
• 84th Amendment Act, 2001: Extended this freeze for another 25 years, specifically stating that no readjustment of total seats allocated to States in the Lok Sabha shall take place until the relevant figures for the first census taken after the year 2026 have been published.
• Subsequent Adjustments: The 87th Amendment Act, 2003 allowed readjustment and rationalization of internal territorial constituencies on the basis of the 2001 census, without altering the total inter-state quota.
• Key Takeaway: By the 84th Amendment (2001) to Article 82, readjustment of Lok Sabha seats among States is frozen until after the year 2026.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राज्य विधानमंडळाने मान्य केलेले सर्वसाधारण विधेयक जेव्हा राज...
केंद्र सरकारच्या राज्यांना निर्देश देण्याच्या अधिकारात या गो...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?