भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
राष्ट्रीय लोकसंख्या धोरण 2000 च्या उद्दिष्टात समाविष्ट आहे अ. स्थूल प्रजनन दर घटविणे ब. 2045 पर्यंत लोकसंख्या स्थिर करणे क. स्त्री-पुरुष (लिंगभाव) समानता आणणे ड. 2045 पर्यंत 100% नागरीकरण साध्य करणे
The objectives of National Population Policy 2000 includes
फक्त अ आणि ब
फक्त ब आणि ड
फक्त अ आणि क
वरीलपैकी सर्व
आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेनुसार (उत्तर २) योग्य उद्दिष्टे ब आणि ड मानली आहेत.
लोकसंख्या संक्रमण (Demographic transition) हा कशाचा परिणाम आहे? (a) मृत्युदरातील बदल (b) जन्मदरातील (प्रजनन दर) बदल (c) उत्पन्न वितरणातील बदल (d) नागरीकरण
Demographic transition is a result of _______. (a) Changes in mortality (b) Changes in fertility (c) Changes in income distribution (d) Urbanization
(a)
(a)
(a) आणि (b)
(a) and (b)
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांत हा प्रामुख्याने देशाच्या आर्थिक विकासानुसार मृत्युदर आणि जन्मदर (प्रजनन दर) यांमध्ये होणाऱ्या बदलांवर आणि संक्रमणावर आधारित असतो.
The theory of Demographic Transition describes the shift from high to low mortality and fertility rates as a society develops economically.
12 व्या वित्त आयोगाने राष्ट्रीय आपत्ती निवारण निधीची योजना केंद्र आणि राज्यांच्या योगदानासह __________ च्या प्रमाणात चालू ठेवण्याची शिफारस केली.
The 12th Finance Commission recommended the continuance of the scheme of National Calamity Relief Fund with contributions from the Centre and the States in the ratio of
25 : 75
25 : 75
50 : 50
50 : 50
75 : 25
75 : 25
90 : 10
90 : 10
12 व्या वित्त आयोगाने आपत्ती निवारण निधीसाठी (CRF) केंद्र आणि राज्यांचे योगदान 75 : 25 या प्रमाणात चालू ठेवण्याची शिफारस केली होती.
The 12th Finance Commission recommended that contributions to the Calamity Relief Fund be continued in the ratio of 75:25 between the Centre and States.
कोणत्याही शासनाच्या सार्वजनिक खर्चाची प्रवृत्ती पुढीलप्रमाणे असते:
Public Expenditure of any Government shows following trend:
स्थिर
Constant
वाढता
Increasing
घटता
Decreasing
बदलता (चढउतार)
Fluctuating
योग्य उत्तर पर्याय (b) वाढता आहे. जर्मन अर्थतज्ज्ञ ॲडॉल्फ वॅगनर यांच्या 'वाढत्या राज्य कार्याचा सिद्धांत' (Wagner's Law of Increasing State Activity) नुसार, जसजसा देशाचा सामाजिक व आर्थिक विकास होतो, तसतशी कल्याणकारी कामे, शिक्षण, आरोग्य, पायाभूत सुविधा आणि संरक्षण यांवरील शासनाच्या सार्वजनिक खर्चात सातत्याने वाढ होण्याची प्रवृत्ती दिसून येते.
The correct answer is Option (b) Increasing. In accordance with Wagner's Law of Increasing State Activity, public expenditure exhibits a secular upward trend over time as economic development necessitates expanded state functions in infrastructure, social welfare, regulation, and administrative services.
सार्वजनिक कर्जाच्या स्थिरतेसाठी सामान्यतः स्वीकृत निकष________ हे निकष आहेत.
अ . विशिष्ट कालावधीत कर्ज शून्य असावे.
ब . भविष्यातील कर्ज - GDP गुणोत्तर आजच्या कर्ज : 90? गुणोत्तराच्या विशिष्ट भागापर्यंत कः पाहिजे.
क. भविष्यासाठी कर्ज - GDP गुणोत्तर आजच्या गुणोत्तरावर निश्चित केले जाऊ शकते.
The generally accepted criteria for public debt sustainability are
अ आणि ब
ब आणि क
अ आणि क
अ, ब आणि क
सार्वजनिक कर्ज स्थिरतेसाठी वरील तिन्ही (अ, ब, क) निकष सामान्यतः अभ्यासले जातात. (आयोग उत्तर ४).
प्राप्तिकरापासून (Income Tax) कोणाला उत्पन्न मिळते?
Who receives income from Income Tax?
राज्य सरकार
State Govt
केंद्र सरकार
Central Govt
स्थानिक शासन
Local Govt
केंद्रशासित प्रदेश
Union Territory
प्राप्तिकर (Income Tax) हा केंद्र सूचीतील विषय असून तो केंद्र सरकारद्वारे आकारला आणि गोळा केला जातो (जरी नंतर वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार तो राज्यांमध्ये वाटप केला जात असला तरी).
Income tax is a direct tax levied and collected by the Central Government under the Union List of the Seventh Schedule.
खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने अयोग्य आहे/त? अ. युटीजीएसटी, केंद्र सरकार आणि केंद्रशासित प्रदेश सरकारांद्वारे गोळा केले जोतात. ब. आयजीएसटी, केंद्र सरकार आणि राज्य सरकारे गोळा करतात.
Which of the following statement/s is/are incorrect? a. UTGST, is collected by Central Government and Union Territory Governments. b. IGST, is collected by Central Government and State Governments.
फक्त अ अयोग्य आहे
Only A is incorrect
फक्त ब अयोग्य आहे
Only B is incorrect
दोन्ही अ आणि ब अयोग्य आहेत
Both A and B are incorrect
वरीलपैकी नाही
None of the above
UTGST हा केंद्रशासित प्रदेशाच्या अंतर्गत पुरवठ्यावर लागू होतो, तर आंतरराज्य पुरवठ्यावरील IGST केवळ केंद्र सरकारद्वारे गोळा केला जातो. दोन्ही विधाने चुकीच्या पद्धतीने मांडल्याने 'दोन्ही अ आणि ब अयोग्य आहेत' हे उत्तर योग्य आहे.
UTGST applies to intra-UT supplies, and IGST is levied and collected exclusively by the Central Government. As phrased, both statements A and B are incorrect.
गरिबीच्या मुद्द्याचे पुनर्परिक्षण करण्यासाठी 2011-2012 मध्ये कोणती समिती नेमण्यात आली?
Which Committee was appointed in 2011-2012 to re-examine the issue of poverty?
एस. चक्रवर्ती समिती
S. Chakravarty Committee
डी.टी. लकडावाला समिती
D.T. Lakdawala Committee
आर.सी. दत्त समिती
R.C. Dutt Committee
सी. रंगराजन समिती
C. Rangarajan Committee
योग्य उत्तर पर्याय (d) सी. रंगराजन समिती आहे. तेंडुलकर समितीच्या दारिद्र्य मापनाच्या निकषांवर झालेल्या टीकेनंतर नियोजन आयोगाने जून २०१२ मध्ये रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर डॉ. सी. रंगराजन यांच्या अध्यक्षतेखाली तज्ज्ञ गट नेमला. या समितीने २०१४ मध्ये सादर केलेल्या अहवालात ग्रामीण भागासाठी दरडोही मासिक खर्च ₹९७२ (₹३२/दिवस) आणि शहरी भागासाठी ₹१,४०७ (₹४७/दिवस) ही दारिद्र्यरेषा निश्चित केली.
The correct answer is Option (d) C. Rangarajan Committee. In June 2012, the Planning Commission constituted an Expert Group under Dr. C. Rangarajan to review the Tendulkar methodology for poverty estimation. The committee submitted its report in 2014, fixing the poverty line at Rs. 32/day for rural areas and Rs. 47/day for urban areas.
अन्नधान्याचे बफर स्टॉक _____ करिता असतात.
अ. किंमतीतील चढ-उतार मर्यादीत करण्यासाठी ब. अन्नधान्य निर्यात क. बियाणे पुरवठा ड. खुल्या बाजारात विकण्यासाठी
The buffer stock of foodgrains are for
अ
अ आणि ड
ब
क
बफर स्टॉक प्रामुख्याने अन्नधान्याच्या किमतीतील चढ-उतार मर्यादित करण्यासाठी (Price stabilization) आणि अन्नसुरक्षेसाठी राखला जातो. (आयोग उत्तर १).
भारतातील दारिद्र्य कमी करण्यासाठी खालीलपैकी कोणती योजना सुरू करण्यात आलेली नाही?
Which of the following schemes has not been introduced for reducing poverty in India?
रोजगार हमी योजना (EGS)
Employment Guarantee Scheme
जवाहर रोजगार योजना (JRY)
Jawahar Rozgar Yojana (JRY)
सुवर्णजयंती शहरी रोजगार योजना (SSRY)
Swarnajayanti Shahari Rozgar Yojana (SSRY)
सांस्कृतिक विकास कार्यक्रम
Cultural Development Programme
रोजगार हमी योजना, JRY आणि SSRY या सर्व थेट रोजगार व दारिद्र्य निर्मूलनाशी संबंधित योजना आहेत. 'सांस्कृतिक विकास कार्यक्रम' ही दारिद्र्य निर्मूलनाची योजना नाही.
Employment Guarantee Scheme, JRY, and SSRY are specific anti-poverty and employment programs, whereas the Cultural Development Programme is not a poverty alleviation initiative.
मानवी विकास निर्देशांकामध्ये बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांकाचे __________ तीन आयाम प्रतिबिंबित होतात. अ. आरोग्य ब. उत्पन्न क. शिक्षण ड. राहणीमान
Multidimensional poverty index has three dimensions mirroring in the Human Development index a. Health b. Income c. Education d. Living standards
अ, ब आणि क
A, B and C
ब, क आणि ड
B, C and D
अ, क आणि ड
A, C and D
अ, ब आणि ड
A, B and D
बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांकामध्ये (MPI) आरोग्य (अ), शिक्षण (क) आणि राहणीमानाचा दर्जा (ड) हे तीन आयाम मोजले जातात.
The Multidimensional Poverty Index (MPI) measures poverty across three dimensions: Health (a), Education (c), and Living Standards (d).
ग्रामीण भागातील भारतीय माणसाला दररोजच्या आहारातून किती उष्मांकाची गरज असते?
How much calories does a rural Indian man need from his daily diet?
2000
2000
2400
2400
2500
2500
2750
2750
योग्य उत्तर पर्याय (b) 2400 आहे. नियोजन आयोगाच्या दारिद्र्य मापनाच्या (Dandekar-Rath व Alagh Task Force 1979) निकषानुसार, जास्त शारीरिक श्रमामुळे ग्रामीण भागातील व्यक्तीसाठी दररोज किमान २,४०० कॅलरी (उष्मांक) आहाराची आवश्यकता मानली गेली आहे; तर शहरी भागासाठी ही गरज २,१०० कॅलरी निश्चित करण्यात आली आहे.
The correct answer is Option (b) 2400. The Planning Commission Task Force on Minimum Needs and Effective Consumption Demand (1979) fixed nutritional poverty line norms at **2400 kcal per person per day for rural areas** (due to heavy manual labor) and **2100 kcal per day for urban areas**.