गरिबीच्या मुद्द्याचे पुनर्परिक्षण करण्यासाठी 2011-2012 मध्ये कोणती समिती नेमण्यात आली?

Which Committee was appointed in 2011-2012 to re-examine the issue of poverty?

पर्याय (Options):
a
एस. चक्रवर्ती समिती

S. Chakravarty Committee

b
डी.टी. लकडावाला समिती

D.T. Lakdawala Committee

c
आर.सी. दत्त समिती

R.C. Dutt Committee

d
सी. रंगराजन समिती

C. Rangarajan Committee

✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय D (सी. रंगराजन समिती / C. Rangarajan Committee) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (दारिद्र्य मोजमाप - रंगराजन समिती):
१. पार्श्वभूमी: सुरेश तेंडुलकर समितीने (२००९) दारिद्र्यरेषेसाठी ठरवलेले दैनिक उपभोग खर्चाचे निकष (ग्रामीण भागात ₹ २७ आणि शहरी भागात ₹ ३३) अत्यंत कमी असल्यामुळे देशभर तीव्र टीका झाली होती.
२. समितीची स्थापना: नियोजन आयोगाने मे-जून २०१२ मध्ये (२०११-१२ च्या संदर्भात) भारताचे माजी आरबीआय गव्हर्नर आणि पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष 'डॉ. सी. रंगराजन' यांच्या अध्यक्षतेखाली दारिद्र्य मोजमापाच्या पद्धतीचे पुनर्परीक्षण करण्यासाठी तज्ज्ञ समिती नेमली.
३. अहवाल व शिफारशी: रंगराजन समितीने जून २०१४ मध्ये आपला अहवाल सादर केला. त्यांनी पोषक आहार (कॅलरी, प्रथिने, स्निग्ध पदार्थ) आणि आवश्यक गैर-अन्न खर्च (कपडे, घरभाडे, शिक्षण, वाहतूक) यांचा स्वतंत्र विचार करून नवी दारिद्र्यरेषा निश्चित केली:
- ग्रामीण भाग: ₹ ९७२ प्रति महिना (दैनिक ₹ ३२)
- शहरी भाग: ₹ १,४०७ प्रति महिना (दैनिक ₹ ४७)
४. रंगराजन समितीनुसार २०११-१२ मध्ये भारतातील दारिद्र्याचे प्रमाण २९.५% (सुमारे ३६.३ कोटी लोक) इतके नोंदवले गेले.

म्हणून पुनर्परीक्षणासाठी नेमलेली समिती 'सी. रंगराजन समिती' होती.

The correct answer is Option D (C. Rangarajan Committee).

Detailed Step-by-Step Poverty Measurement Analysis:
1. Appointment Rationale: In June 2012, amidst nationwide public debates challenging the Suresh Tendulkar Committee's modest calorie-independent poverty thresholds, the Planning Commission constituted an Expert Group under Dr. C. Rangarajan (former RBI Governor) to review poverty line methodology.
2. Methodological Innovation: Restored independent minimum nutritional norms (2,155 kcal rural, 2,090 kcal urban, alongside protein and fat baselines) and factored normative non-food expenditures.
3. Calibrated Poverty Lines (2011–12 Prices):
- Rural: Rs. 972 per capita per month (Rs. 32/day).
- Urban: Rs. 1,407 per capita per month (Rs. 47/day).
4. Headcount Ratio: Estimated national poverty at 29.5% (compared to Tendulkar's 21.9%).

Hence, Option D is correct.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा