#99📅 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2025) +1 गुण

भारतातील रोजगारी संदर्भात खालीलपैकी बरोबर विधान / विधाने कोणते ?
a. भारतातील असंघटित क्षेत्रात रोजगारी जास्त आहे.
b. भारतात संरचनात्मक बेरोजगारी आढळते.
c. आर्थिक उदारीकरणामुळे रोजगार वाढला.
d. भारतातील आर्थिक वृद्धी रोजगार वाढ दर्शवते.

Which statement/statements of the following are correct regarding Indian employment?
a. Employment is more in unorganized sector of India.
b. Structural unemployment is observed in India.
c. Employment has increased due to economic liberalisation.
d. Economic growth shows increase in employment in India.

पर्याय (Options):

a आणि b

a and b

✓ योग्य उत्तर

b आणि c

b and c

a आणि d

a and d

वरील सर्व

All of the above

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (a आणि b) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान 'a' बरोबर आहे: भारतात एकूण कामगारांपैकी सुमारे ८०% ते ९०% रोजगार असंघटित (Unorganized) क्षेत्रात आहे.
• विधान 'b' बरोबर आहे: भारतात संरचनात्मक बेरोजगारी (Structural Unemployment) मोठ्या प्रमाणावर आढळते, कारण कामगारांचे कौशल्य आणि उद्योग क्षेत्राची गरज यात मोठी दरी आहे.
• १९९१ च्या उदारीकरणानंतर भारताच्या आर्थिक वृद्धीचा वेग वाढला असला, तरी रोजगाराच्या संधी त्या प्रमाणात वाढल्या नाहीत; अर्थशास्त्रज्ञांनी या स्थितीला 'रोजगारविरहित वृद्धी' (Jobless Growth) म्हटले आहे. त्यामुळे 'आर्थिक वृद्धी रोजगार वाढ दर्शवते' हे सरसकट विधान चुकीचे मानले जाते.
• आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार विधान 'a आणि b' (पर्याय 1) अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतात रोजगाराचा मोठा हिस्सा असंघटित क्षेत्रात असून कौशल्याच्या अभावामुळे संरचनात्मक बेरोजगारी मोठ्या प्रमाणात आढळते.

The correct answer is Option A (a and b).

Key Points:
• Statement a is correct: The informal / unorganized sector accounts for roughly 80% to 90% of total employment in India (Economic Survey & PLFS data), making it the predominant source of livelihoods.
• Statement b is correct: Structural unemployment is deeply entrenched in India due to the structural mismatch between available worker skills and the technical demands of emerging modern industrial/service jobs.
• Post-1991 economic liberalization has often been characterized by economists as 'Jobless Growth' (रोजगारविरहित वृद्धी), where high GDP growth failed to translate into proportional organized employment creation. Hence, statements c and d are generalized and disputed in standard Indian economic analysis.
• As confirmed by the official MPSC answer key, only statements a and b are correct.
• Key Takeaway: India is characterized by predominant unorganized sector employment and persistent structural unemployment alongside jobless growth.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #98

योग्य जोड्या जुळवा. 'अ' 'ब' i. प्रत्यक्ष कर...

पुढील प्रश्न #100

'बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक' ही संकल्पना प्रामुख्याने कोण...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)