#47📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper(2015) +1 गुण

पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य आहे?
(a) जून 1947 मध्ये हैदराबाद आणि जुनागढ या राज्यांनी स्वतंत्र, सार्वभौम राज्ये होण्याची इच्छा व्यक्त केली.
(b) इंग्रज सरकारने त्यांच्यावर जुलै 1947 मध्ये भारत किंवा पाकिस्तानशी संलग्न होण्यास सक्ती केली.

Which one of the following two statements is correct?
(a) In June 1947 the states of Hyderabad and Junagarh expressed their desire to become independent sovereign states.
(b) The British Govt. prevailed upon them in July 1947 either to join India or Pakistan.

पर्याय (Options):
a
केवळ (a)
Only (a)
b
केवळ (b)
Only (b)
c
दोन्ही
Both
d
एकही नाही
Neither
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (एकही नाही) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संस्थानांचे विलीनीकरण आणि ब्रिटिश धोरण (१९४७):
• हैदराबाद व जुनागडची भूमिका: विधान (a) अयोग्य आहे. कारण जून १९४७ मध्ये हैदराबादच्या निजामाने स्वतंत्र राहण्याची घोषणा केली असली, तरी जुनागडच्या नवाबाने स्वतंत्र राहण्याऐवजी पाकिस्तानात विलीन होण्याचे कारस्थान रचले होते (आणि १५ ऑगस्ट रोजी पाकिस्तानात प्रवेश जाहीर केला).
• 🇬🇧 ब्रिटिश सरकारचे धोरण: विधान (b) अयोग्य आहे. भारतीय स्वातंत्र्य कायदा १९४७ मधील तरतुदीनुसार ब्रिटिश सार्वभौमत्व संपुष्टात आले आणि संस्थानांना कायदेशीररीत्या स्वतःचा निर्णय घेण्याची मुभा देण्यात आली; ब्रिटिश सरकारने जुलै १९४७ मध्ये कोणावरही भारत वा पाकिस्तानात सामील होण्याची सक्ती केली नाही.
• दोन्ही विधाने चुकीची असल्याने (४) एकही नाही (Neither) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: १९४७ च्या कायद्याने ब्रिटिशांचे सार्वभौमत्व संपुष्टात आले व सक्ती नव्हती; तसेच जुनागडने स्वतंत्र राहण्याऐवजी पाकिस्तानचा पर्याय निवडला होता.

The correct answer is Option D (Neither).

Key Points:
• Integration of Princely States (1947):
• Position of Hyderabad and Junagarh in June 1947: Statement (a) is incorrect because in June 1947, the Nizam of Hyderabad issued a firman desiring independence, but the Nawab of Junagarh (Mahabat Khan III) was secretly maneuvering to accede to Pakistan (which he formally announced on 15th August 1947), rather than seeking to exist as an independent sovereign state alongside Hyderabad.
• 🇬🇧 British Government's Stance (Indian Independence Act 1947): Statement (b) is incorrect because under Section 7 of the Indian Independence Act 1947, British suzerainty/paramountcy over Indian princely states simply lapsed, legally leaving them technically free to join either Dominion or remain independent; the British Government did NOT coerce/compel ('force') them in July 1947 to join either dominion.
• Since both statements contain factual inaccuracies, 'Neither' (Option 4) is the official correct answer.
• Key Takeaway: British paramountcy simply lapsed in 1947 without British coercion to join either dominion, and Junagarh opted for Pakistan rather than independence.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील विशेष चळवळी, मुक्तीसंग्राम व संयुक्त महाराष्ट्र लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

महाराष्ट्रातील वृत्तपत्र चळवळ व पत्रकारिता: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

बाळशास्त्री जांभेकर (दर्पण ६ जाने १८३२, दिग्दर्शन १८४०), भाऊ महाजन (प्रभाकर शतपत्रे), ज्ञानोदय १८४२, ज्ञानप्रकाश १८४९ (प...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

महाराष्ट्रातील कामगार चळवळ व लढा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

नारायण मेघाजी लोखंडे (भारतीय कामगार चळवळीचे जनक, बॉम्बे मिलहँड्स असोसिएशन १८९०, रविवारची सुट्टी १० जून १८९०), AITUC स्था...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

महाराष्ट्रातील दलित चळवळ व लढा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

गोपाळबाबा वलंगकर (विटाळ विध्वंसन ग्रंथ १८८८, अनार्य दोष परिहारक मंडळी), शिवराम जानबा कांबळे (सोमवंशीय मित्र), किसन फागुज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

मराठवाडा मुक्तीसंग्राम लढा व ऑपरेशन पोलो: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

हैदराबाद संस्थान पार्श्वभूमी, निजाम मीर उस्मान अली खान, कासिम रिझवी व रजाकार अत्याचार, स्वामी रामानंद तीर्थ (हैदराबाद स्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 21 मि. वाचन

संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ, १०६ हुतात्मे व १ मे १९६० राज्य निर्मिती: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

बेळगाव साहित्य परिषद १९४६, अकोला करार १९४७, नागपूर करार १९५३, दार कमिशन व JVP समिती १९४८, फाजल अली आयोग, संयुक्त महाराष्...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔