'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वां' बाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (ही तत्त्वे म्हणजे भारतीय राज्यघटनेचे 'नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य' आहे असे वर्णन डॉ. बी.आर. आंबेडकर यांनी केले आहे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP):
• नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य: डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांनी मार्गदर्शक तत्त्वांचे वर्णन भारतीय राज्यघटनेचे 'नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य' (Novel Features) असे केले आहे. मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे यांना संविधानाचे 'अंतःकरण' (Conscience of Constitution) म्हटले जाते.
• पर्याय (1) अयोग्य आहे: मार्गदर्शक तत्त्वे संविधानाच्या भाग IV मध्ये (अनुच्छेद 36 ते 51) समाविष्ट आहेत, भाग V मध्ये नव्हे (भाग V केंद्र शासनाशी संबंधित आहे).
• पर्याय (3) अयोग्य आहे: संविधानात मार्गदर्शक तत्त्वांचे कोणतेही अधिकृत वर्गीकरण केलेले नाही. अभ्यासाच्या सोयीसाठी त्यांचे समाजवादी, गांधीवादी आणि उदारमतवादी-बुद्धिवादी अशा तीन गटांत वर्गीकरण केले जाते.
• पर्याय (4) अयोग्य आहे: ही तत्त्वे 1935 च्या भारत सरकार कायद्यातील 'सूचना पत्रकाशी' (Instrument of Instructions) साम्य साधतात (1919 च्या कायद्याशी नव्हे).
• 🇮🇪 स्रोत: ही तत्त्वे आयर्लंडच्या संविधानाकडून (1937) स्वीकारण्यात आली आहेत.
• महत्त्वाची टीप: डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांनी मार्गदर्शक तत्त्वांना भारतीय संविधानाचे 'नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य' म्हटले आहे.
The correct answer is Option B (They are described as 'novel features' of the Indian Constitution by Dr. B.R. Ambedkar.).
Key Points:
• Directive Principles of State Policy (DPSP):
• Novel Features: Dr. B.R. Ambedkar described the Directive Principles as the "novel features" of the Indian Constitution. Along with Fundamental Rights, they embody the philosophy of the Constitution.
• Statement (1) is Incorrect: DPSPs are enumerated in Part IV (Articles 36 to 51) of the Constitution, not Part V (Part V deals with The Union).
• Statement (3) is Incorrect: The Constitution itself contains no classification of DPSPs. On the basis of their content, commentators classify them into three categories: Socialistic, Gandhian, and Liberal-Intellectual.
• Statement (4) is Incorrect: DPSPs resemble the 'Instrument of Instructions' in the Government of India Act of 1935, not 1919.
• 🇮🇪 Borrowing Source: Borrowed from the Irish Constitution of 1937.
• Key Takeaway: Dr. B.R. Ambedkar termed Directive Principles the 'novel features' of the Indian Constitution.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
अध्यक्ष किंवा सदस्य म्हणून पदग्रहण करण्याच्या दिवशी लोकपाल (...
मूलभूत अधिकारांविषयीचे अयोग्य विधाने पुढीलपैकी विधानांतून नि...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?