#26📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

महाराष्ट्राच्या बाबतीत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर/सत्य आहे ?
(a) महाराष्ट्र राज्य अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण आहे.
(b) महाराष्ट्रातून अन्नधान्याची निर्यात मोठ्या प्रमाणात केली जाते.
(c) अन्य राज्यांकडून महाराष्ट्र अन्नधान्याची आयात करतो.
(d) महाराष्ट्रातून अन्नधान्याची आयात निर्यात केली जात नाही.
खाली दिलेल्या पर्यांयामधून योग्य पर्याय निवडा :

Which of the following statements is correct about Maharashtra ?
(a) Maharashtra state is self-reliant in food grains.
(b) Maharashtra exports food grains in large-scale.
(c) Maharashtra imports food grains from other states.
(d) Maharashtra neither exports nor imports food grains.
Select correct options given above :

पर्याय (Options):
a
(a) फक्त
(a) only
b
(b) आणि (c)
(b) and (c)
c
(c) फक्त
(c) only
✓ योग्य उत्तर
d
(a) आणि (d)
(a) and (d)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((c) फक्त) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• महाराष्ट्रात नगदी पिकांचे प्राबल्य आणि कोरडवाहू शेतीचे मोठे प्रमाण असल्यामुळे अन्नधान्याच्या उत्पादनात राज्य स्वयंपूर्ण नसून तुटीचे राहिले आहे.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• महाराष्ट्राला आपल्या मोठ्या लोकसंख्येची, विशेषतः शहरी भागांची गरज भागवण्यासाठी गहू, तांदूळ यांसारखी अन्नधान्ये इतर राज्यांतून (उदा. पंजाब, हरियाणा, मध्य प्रदेश) मोठ्या प्रमाणावर मागवावी लागतात (आयात करावी लागतात).
• त्यामुळे विधान (c) 'अन्य राज्यांकडून महाराष्ट्र अन्नधान्याची आयात करतो' हे एकमेव सत्य विधान आहे.
• महत्त्वाची तथ्ये
• फलोत्पादनात अग्रेसर असले तरी अन्नधान्याच्या बाबतीत महाराष्ट्राचे दरडोई उत्पादन राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा कमी आहे.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• फळे व कांदा निर्यातीवरून अन्नधान्यात राज्य स्वयंपूर्ण आहे असा चुकीचा समज करून घेऊ नये.
• इतर पर्याय
• विधान (a), (b) आणि (d) वस्तुस्थितीशी विसंगत असल्याने पर्याय 3 अचूक ठरतो.
• महत्त्वाची टीप: महाराष्ट्र अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण नसून गरजेसाठी इतर राज्यांकडून अन्नधान्य आयात करतो.

The correct answer is Option C ((c) only).

Key Points:
• Core Concept
• Maharashtra's agricultural sector is heavily dominated by cash crops (sugarcane, cotton, soybean), with over 80% of net sown area remaining rainfed, making the state historically food-deficit.
• Why Correct
• The state does not produce sufficient food grains (especially wheat, rice, and pulses) to feed its large urbanized population, requiring large-scale interstate imports through the Public Distribution System and private trade from surplus states like Punjab, Haryana, and Madhya Pradesh.
• Statement (c) is factually accurate, while statements (a), (b), and (d) are incorrect.
• Key Details
• Per capita food grain production in Maharashtra remains substantially below the national average despite high horticultural and cash crop productivity.
• Exam Traps
• Do not confuse high horticultural/fruit exports (grapes, pomegranates, mangoes) with food grain self-sufficiency. Maharashtra is an importer of staple cereals and pulses.
• Other Options
• Statements (a) and (b) incorrectly presume food grain surplus and export capacity, while (d) contradicts real interstate commodity flows.
• Key Takeaway: Maharashtra is a food-grain deficit state that imports cereals and pulses from other Indian states.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारताचा परकीय व्यापार (Foreign Trade): रचना, दिशा, प्रमुख निर्यात-आयात वस्तू व देश, परकीय व्यापार धोरण (FTP २०२३) आणि SEZ कायदा

परकीय व्यापार (Foreign Trade) हा देशाच्या आर्थिक विकासाचा इंजिन मानला जातो. यामध्ये एका देशाने जगातील इतर देशांशी केलेल्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP): चालू खाते वि. भांडवली खाते, रुपयाची परिवर्तनीयता (तारापोर समिती) व रुपया अवमूल्यन इतिहास

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP) हे एका निश्चित कालावधीत (साधारणपणे १ आर्थिक वर्षात) देशातील रहिवासी आणि उर्वरित...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

आंतरराष्ट्रीय वित्तीय व व्यापार संस्था: आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), जागतिक बँक गट (World Bank Group), WTO आणि ब्रिक्स बँक (NDB)

दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक आर्थिक स्थैर्य आणि पुनर्बांधणीसाठी जुलै १९४४ मध्ये अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथील ब्रेटन व...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔