#5📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2024 Official Question Paper(2024) +1 गुण

भारतीय राष्ट्रपतींच्या पॉकेट व्हेटो अधिकारा विषयीचे कोणते विधान चुकीचे आहे ?

Which of the following statements about the Indian President's pocket veto power is incorrect?
पर्याय (Options):
a
जेव्हा राष्ट्रपती आपल्या पॉकेट व्हेटोचा वापर करतात तेव्हा विधेयक अनिश्चित काळासाठी रोखले जाते
When the President exercises his pocket veto, the bill is placed on hold indefinitely
b
घटनादुरुस्तीच्या विधेयकाच्या संदर्भात राष्ट्रपतींना पॉकेट व्हेटोचा अधिकार आहे
The President has a pocket veto power in respect of a Constitutional Amendment bill
✓ योग्य उत्तर
c
राष्ट्रपती विधेयक नाकारत नाही किंवा पुनर्विचार करण्यासाठी परत पाठवत नाही
President does not reject bill, nor does he send it back to be reconsidered
d
राष्ट्रपतींना घटनेनुसार विधेयकावर कार्यवाही करण्यासाठी कालमर्यादा दिलेली नाही. परिणामी विधेयकावर कारवाई होऊ नये म्हणून राष्ट्रपती आपल्या पॉकेट व्हेटोचा वापर करतात
The President is not given a time limit in which to act on the bill under Constitution. As a result, the President utilizes his pocket veto to avoid having to act on the bill
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (घटनादुरुस्तीच्या विधेयकाच्या संदर्भात राष्ट्रपतींना पॉकेट व्हेटोचा अधिकार आहे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राष्ट्रपतींचा पॉकेट व्हेटो अधिकार व घटनात्मक मर्यादा:
• पॉकेट व्हेटो (कलम १११): संविधानात राष्ट्रपतींनी विधेयकावर निर्णय घेण्यासाठी कोणतीही कालमर्यादा निश्चित केलेली नाही. त्यामुळे राष्ट्रपती विधेयक संमतही करत नाहीत किंवा परतही पाठवत नाहीत, ते अनिर्णीत ठेवतात.
• २४ वी घटनादुरुस्ती (१९७१): या दुरुस्तीनुसार कलम ३६८ अन्वये पारित झालेल्या 'घटनादुरुस्ती विधेयकावर' स्वाक्षरी करणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक करण्यात आले आहे.
• म्हणूनच राष्ट्रपतींना घटनादुरुस्ती विधेयकाबाबत कोणताही नकाराधिकार (पॉकेट व्हेटोसह) वापरता येत नाही; त्यामुळे पर्याय (२) चुकीचा आहे.
• *उदाहरण: * १९८६ मध्ये राष्ट्रपती ग्यानी झेल सिंग यांनी 'भारतीय टपाल कार्यालय (सुधारणा) विधेयका'वर पॉकेट व्हेटो वापरला होता.
• महत्त्वाची टीप: २४ व्या घटनादुरुस्तीनुसार राष्ट्रपतींना घटनादुरुस्ती विधेयकावर पॉकेट व्हेटो वापरता येत नाही.

The correct answer is Option B (The President has a pocket veto power in respect of a Constitutional Amendment bill).

Key Points:
• Presidential Pocket Veto and Constitutional Bounds:
• Pocket Veto (Article 111): The Constitution does not prescribe any time limit within which the President must take action on a bill. Hence, the President can simply keep the bill pending on his table indefinitely without giving assent, withholding assent, or returning it.
• 24th Constitutional Amendment Act, 1971: This amendment made it obligatory/mandatory for the President to give assent to a Constitutional Amendment Bill under Article 368.
• Therefore, the President has NO veto power (absolute, suspensive, or pocket veto) over Constitutional Amendment Bills, making Statement 2 incorrect.
• *Historical Example: * In 1986, President Giani Zail Singh exercised pocket veto on the Indian Post Office (Amendment) Bill.
• Key Takeaway: President cannot use pocket veto on Constitutional Amendment bills (mandatory assent under 24th Amendment).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔