ईस्ट इंडिया कंपनीच्या आरंभीच्या काळापासून खालीलपैकी कोणत्या सेवांचा दीर्घ इतिहास आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (मुलकी आणि वैद्यकीय सेवा) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ऐतिहासिक पार्श्वभूमी: ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या काळात मुलकी सेवांचा (Civil Services) पाया घातला गेला. लॉर्ड कॉर्नवॉलिस याने मुलकी सेवेची पद्धतशीर रचना केली, ज्यामुळे त्याला 'भारतीय नागरी सेवेचा जनक' मानले जाते.
• वैद्यकीय सेवेचा आरंभ: इंडियन मेडिकल सर्व्हिस (IMS) ची मुळे कंपनीच्या सुरुवातीच्या काळात म्हणजे 1764 मध्ये स्थापन झालेल्या 'बंगाल मेडिकल सर्व्हिस' मध्ये आढळतात. ही सेवा सुरुवातीला लष्करासाठी आणि नंतर मुलकी प्रशासनासाठी वापरली गेली.
• इतर सेवांची निर्मिती: वन सेवा (1867 मध्ये स्थापन), कृषी आणि अभियांत्रिकी सेवा या 19 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात क्राउनच्या राजवटीत विकसित झाल्या.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: कृषी, व्यवसाय आणि तांत्रिक सेवा या ईस्ट इंडिया कंपनीच्या आरंभीच्या काळातील नसून नंतरच्या काळातील प्रशासकीय सुधारणांचा भाग होत्या.
• महत्त्वाची टीप: मुलकी व वैद्यकीय सेवांचा इतिहास थेट ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सुरुवातीच्या प्रशासकीय व लष्करी व्यवस्थेपासून सुरू होतो.
The correct answer is Option A (Civil and Medical Services).
Key Points:
• Historical Background: Under the British East India Company, the Covenanted Civil Services were among the earliest institutions established to administer territorial revenue collection, law enforcement, and general governance, systematized fundamentally under Lord Cornwallis.
• Medical Services Evolution: The Indian Medical Service (IMS) possesses roots tracing back to 1764 when the Bengal Medical Service was formed by the East India Company to serve military personnel, later expanding to civilian domains.
• Administrative Framework: Other technical specialized branches like Forest, Agriculture, and Engineering were formalized much later in the mid-to-late 19th century under Crown rule (e.g., the Imperial Forest Service was founded in 1867).
• Other Options Overview: Services dedicated to agriculture, technical fields, and corporate commerce were creations of late-colonial administrative modernizations rather than initial mercantile apparatus.
• Key Takeaway: Civil and Medical Services originated during the early East India Company administration, predating technical and forest services.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?