आपत्ती व्यवस्थापनाकरिता कोणत्या उपग्रहाचा उपयोग करण्यात येतो ?
(1) जी सेंट (GSAT)
(2) इन्सेंट (INSAT)
(3) अणुसेंट (ANUSAT)
(4) हमसेंट (HAMSAT)
आपत्ती व्यवस्थापनाकरिता कोणत्या उपग्रहाचा उपयोग करण्यात येतो ?
(1) जी सेंट (GSAT)
(2) इन्सेंट (INSAT)
(3) अणुसेंट (ANUSAT)
(4) हमसेंट (HAMSAT)
Which of the following satellites is used for Disaster Management ?
(1) GSAT
(2) INSAT
(3) ANUSAT
(4) HAMSAT
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (इन्सेंट (INSAT)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• आपत्ती व्यवस्थापनामध्ये चक्रीवादळे, पूर आणि ढगफुटी यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींचे वेध घेण्यासाठी उपग्रह प्रणाली अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• इन्सॅट (INSAT) उपग्रह मालिकेमध्ये हवामान वेध घेणारे विशेष पेलोड्स (उदा. VHRR कॅमेरे) आणि आपत्कालीन इशारा संप्रेषण प्रणाली (Cyclone Warning Dissemination System) बसवलेली असते.
• याद्वारे समुद्रातील चक्रीवादळांची दिशा, पावसाचे प्रमाण आणि संभाव्य धोके यांचे रिअल-टाइम निरीक्षण करून आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेला सतर्क केले जाते.
• महत्त्वाची तथ्ये
• इस्रोचा आपत्ती व्यवस्थापन साहाय्य कार्यक्रम (DMS) प्रामुख्याने इन्सॅट आणि आयआरएस (IRS) उपग्रहांवर अवलंबून आहे.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• GSAT हा दूरसंचार उपग्रह आहे, तर हवामान आणि आपत्तीच्या थेट पूर्वसूचनेसाठी इन्सॅट ही मुख्य संस्थात्मक मालिका आहे.
• इतर पर्याय
• जीसॅट (पर्याय 1): दूरसंचार आणि डेटा ट्रान्समिशन.
• अणुसॅट (पर्याय 3): अण्णा विद्यापीठाने तयार केलेला प्रायोगिक उपग्रह.
• हमसॅट (पर्याय 4): हौशी रेडिओ (HAM) संपर्कासाठी वापरला जाणारा उपग्रह.
• महत्त्वाची टीप: हवामानाचा अंदाज आणि चक्रीवादळांच्या पूर्वसूचना देऊन आपत्ती व्यवस्थापनासाठी इन्सॅट (INSAT) उपग्रहांचा वापर केला जातो.
The correct answer is Option B (INSAT).
Key Points:
• Core Concept
• Space-based disaster monitoring integrates Earth observation imagery and real-time geostationary meteorological tracking.
• Why Correct
• The INSAT (Indian National Satellite) system carries dedicated meteorological payloads (VHRR - Very High Resolution Radiometer and CCD cameras) and Distress Alert Transponders (DAT) specifically engineered for:
• 1. Cyclone tracking and storm warning systems along Indian coastal lines
• 2. Real-time meteorological observations and flood warning dissemination
• 3. Disaster Management Support (DMS) programmes of ISRO
• The Cyclone Warning Dissemination System (CWDS) operates directly through INSAT transponders.
• Key Details
• INSAT geostationary orbits provide continuous synoptic views of weather patterns over the Indian Ocean.
• Exam Traps
• While GSAT satellites provide communication bandwidth, the core operational satellite series designated historically and structurally for meteorological warning and disaster tracking is INSAT.
• Other Options
• GSAT (Option 1) focuses on telecommunications and broadcasting.
• ANUSAT (Option 3) was an experimental microsatellite built by Anna University.
• HAMSAT (Option 4) provided amateur radio (HAM) communication services.
• Key Takeaway: INSAT series satellites provide critical meteorological payloads and cyclone warning dissemination for disaster management.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
मापन पद्धती, मूलभूत व साधित राशी आणि SI एकके (Units & Measurements in Physics)
मापन पद्धती, मूलभूत व साधित राशी आणि SI एकके (Units & Measurements in Physics) या घटकामध्ये मापनाच्या पद्धती (Systems of...
गती, प्रवेग व न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम (Motion, Acceleration & Newton’s Laws of Motion)
गती, प्रवेग व न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम (Motion, Acceleration & Newton’s Laws of Motion) या घटकामध्ये गतीची मूलभूत संकल...
कार्य, ऊर्जा, शक्ती व ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम (Work, Energy, Power & Conservation of Energy)
कार्य, ऊर्जा, शक्ती व ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम (Work, Energy, Power & Conservation of Energy) या घटकामध्ये कार्य (Work), क...
गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वीय प्रवेग (g), मुक्ती वेग व उपग्रह गती (Gravitation, Escape Velocity & Satellites)
गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वीय प्रवेग (g), मुक्ती वेग व उपग्रह गती (Gravitation, Escape Velocity & Satellites) या घटकामध्ये नि...
प्रमुख वैज्ञानिक उपकरणे, शोधक व त्यांचे मापन उपयोग (Scientific Instruments & Measurements)
स्पर्धा परीक्षेसाठी सर्वाधिक विचारली जाणारी वैज्ञानिक उपकरणे: बॅरोमीटर, हायग्रोमीटर, लॅक्टोमीटर, सिस्मोग्राफ, ECG, EEG,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
'लीड बँक' योजनेअंतर्गत लीड बँकेत खालीलपैकी कोणाला दत्तक घेण्...
खालील विधाने पहा: (a) रिजर्व बँक रेपोदरात कपात करुन व्यवस्थे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :