#73📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

खालील विधाने पहा:
(a) रिजर्व बँक रेपोदरात कपात करुन व्यवस्थेत आणखी रोखता आणते.
(b) व्यवस्थेतील रोखता शोषून घेण्यास रिव्हर्स रेपोदर रिजर्व बँकैस मदत करतो.
पर्यायी उत्तरे :

Follow the statements:
(a) Liquidity is injected into the system by reducing repo rate by the RBI.
(b) Reverse repo rate helps the RBI to absorb liquidity from the system.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(a) बरोबर आणि (b) चूक आहे.
(a) is correct but (b) is incorrect
b
(a) आणि (b) बरोबर आहेत.
(a) and (b) are correct
✓ योग्य उत्तर
c
(a) आणि (b) चूक आहेत.
(a) and (b) are incorrect
d
(a) चूक आणि (b) बरोबर आहे.
(a) is incorrect but (b) is correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((a) आणि (b) बरोबर आहेत.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• रिझर्व्ह बँक रोखता समायोजन सुविधेअंतर्गत (LAF) रेपो दर आणि रिव्हर्स रेपो दराचा वापर करून बँकिंग व्यवस्थेतील पैशांचा पुरवठा नियंत्रित करते.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• विधान (a) बरोबर आहे: रेपो दर म्हणजे ज्या दराने बँका आरबीआयकडून अल्पमुदतीचे कर्ज घेतात. हा दर कमी केल्यास बँकांना स्वस्त कर्ज मिळते, ज्यामुळे बाजारात कर्जाचा ओघ वाढतो आणि व्यवस्थेत रोखता (तरलता) वाढते.
• विधान (b) बरोबर आहे: रिव्हर्स रेपो दर म्हणजे ज्या दराने व्यापारी बँका आपला अतिरिक्त पैसा आरबीआयकडे ठेवतात. बँका आपला निधी आरबीआयकडे जमा करत असल्याने व्यवस्थेतील अतिरिक्त रोखता शोषून घेण्यास मदत होते.
• त्यामुळे विधाने (a) आणि (b) दोन्ही योग्य आहेत (पर्याय 2).
• महत्त्वाची तथ्ये
• मंदीच्या काळात रेपो दर कमी केला जातो, तर महागाई रोखण्यासाठी रेपो दरात वाढ केली जाते.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• रेपो दर कमी केल्यावर रोखता वाढते (कमी होत नाही) आणि रिव्हर्स रेपोने रोखता शोषली जाते, ही दिशा अचूक ओळखणे गरजेचे असते.
• इतर पर्याय
• दोन्ही विधाने मौद्रिक धोरणाशी तंतोतंत सुसंगत असल्याने पर्याय 1, 3 आणि 4 चुकीचे ठरतात.
• महत्त्वाची टीप: रेपो दरात कपात केल्यास बाजारात रोखता वाढते, तर रिव्हर्स रेपो दराच्या साहाय्याने रिझर्व्ह बँक बाजारातील अतिरिक्त रोखता शोषून घेते.

The correct answer is Option B ((a) and (b) are correct).

Key Points:
• Core Concept
• The Liquidity Adjustment Facility (LAF) introduced by the RBI consists of Repo and Reverse Repo operations to regulate daily liquidity and short-term money market interest rates.
• Why Correct
• Statement (a) is correct: Repo rate is the interest rate at which commercial banks borrow funds from the RBI by pledging government securities. When the RBI lowers (cuts) the repo rate, borrowing becomes cheaper for commercial banks, encouraging credit creation and injecting liquidity into the financial system.
• Statement (b) is correct: Reverse repo rate is the rate at which the RBI borrows funds from commercial banks. When commercial banks park their surplus funds with the RBI to earn interest, it directly absorbs/drains surplus liquidity from the banking system.
• Hence, both statements (a) and (b) are factually and theoretically correct.
• Key Details
• The policy interest rate corridor consists of MSF at the upper ceiling and Reverse Repo at the lower floor.
• Exam Traps
• Remember: Reducing the repo rate is an expansionary/dovish monetary policy that boosts liquidity, whereas hiking the repo rate tightens liquidity.
• Other Options
• Options 1, 3, and 4 misstate the mechanics of LAF operations.
• Key Takeaway: Reducing the repo rate injects liquidity into the market, while the reverse repo rate allows the RBI to absorb surplus liquidity.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔