📅MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (STI)Google वर फॉलो करा

खालीलपैकी कोणते भारतीय नियोजनाचे वैशिष्ट्य नाही ?

Which of the following is not a feature of Indian planning?
पर्याय (Options):
a
निर्देशक आर्थिक नियोजन
Indicative Economic Planning
b
भौतिक नियोजन
Physical Planning
c
सामाजिक नियोजन
Social Planning
d
समाजवादी नियोजन
Socialistic Planning
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (समाजवादी नियोजन) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय आर्थिक नियोजनाची वैशिष्ट्ये:
• भारताचे नियोजन हे लोकशाही चौकटीत आणि मिश्र अर्थव्यवस्थेवर आधारलेले नियोजन आहे.
• निर्देशक नियोजन (Indicative Planning): ८ व्या योजनेपासून (१९९२) भारताने स्पष्टपणे निर्देशक नियोजन स्वीकारले.
• भौतिक व सामाजिक नियोजन: उत्पादनाची भौतिक उद्दिष्टे (उदा. पोलाद, सिमेंट) ठरवणे आणि शिक्षण-आरोग्यासारख्या सामाजिक क्षेत्रांवर भर देणे ही भारतीय नियोजनाची वैशिष्ट्ये आहेत.
• समाजवादी नियोजन (Socialistic/Command Planning): पूर्णतः समाजवादी नियोजनात खाजगी क्षेत्राला स्थान नसते व संपूर्ण अर्थव्यवस्था राज्य नियंत्रित असते. भारताने 'समाजवादी समाजरचना' हे ध्येय ठेवले तरी हुकूमशाही समाजवादी नियोजन कधीही स्वीकारले नाही.
• त्यामुळे 'समाजवादी नियोजन' हे भारतीय नियोजनाचे वैशिष्ट्य नाही.
• महत्त्वाची टीप: भारतात मिश्र अर्थव्यवस्थेवर आधारित लोकशाही व निर्देशक नियोजन आहे; भारतात हुकूमशाही स्वरूपाचे समाजवादी नियोजन नाही.

The correct answer is Option D (Socialistic Planning).

Key Points:
• Nature and Features of Indian Economic Planning:
• Indian planning operates under a mixed economy framework within a democratic setup (Democratic Planning).
• Indicative Planning: Adopted formally from the 8th Five-Year Plan (1992) onwards to encourage the private sector.
• Physical Planning & Social Planning: Plans set physical targets (tons of steel, megawatts of power) and targeted social sectors (education, health, poverty alleviation).
• Socialistic Planning (Command / Imperative Planning): In absolute socialistic planning, private property and free markets are completely abolished, and all production decisions are mandated by the state. India opted for a 'Socialistic pattern of society', but never adopted rigid, totalitarian socialistic command planning.
• Hence, 'Socialistic Planning' is not a feature of Indian planning.
• Key Takeaway: India practices democratic and indicative planning in a mixed economy; it does not follow rigid socialistic/command planning.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC

भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा

भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल

भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔