📅MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (STI)Google वर फॉलो करा

नियोजनाच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. विकेंद्रीत नियोजन हे अर्थव्यवस्थेच्या कार्याच्या बाबतीत नवसनातनवादी दृष्टीकोनाशी संबंधित असून ते अर्थव्यवस्थेतील सार्वजनिक क्षेत्राच्या संदर्भात केवळ बाजारपेठ आणि किंमती या सारख्या निवडक कार्यक्रमांवर भर देते.
ब. सर्वसमावेशक नियोजन हे भांडवलशाही राष्ट्रात कार्यान्वीत झाले, त्याचे स्वरूप व्यापक आहे. याचा अर्थ या नियोजनात अर्थव्यवस्थेतील संपूर्ण आदाने आणि प्रदाने यांची हाताळणी केली जाते.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने अयोग्य आहे/आहेत ?

In connection with planning, consider the following statements:
a. Decentralised planning is closer to the neoclassical view of the functioning of economies which lays stress on markets and prices with the public sector confined to selective programmes only.
b. Comprehensive planning was introduced in the capitalist countries, it was in nature comprehensive. It was so in the sense that the plans dealt with the entire inputs and the entire outputs of these economies.
Which of the statements given above is/are incorrect?

पर्याय (Options):
a
फक्त अ
Only a
b
अ आणि ब दोन्ही अयोग्य
Both a and b are incorrect
c
फक्त ब
Only b
✓ योग्य उत्तर
d
अ आणि ब दोन्ही योग्य
Both a and b are correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (फक्त ब) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नियोजनाच्या प्रकारांविषयी विधानांचे परीक्षण:
• विधान अ: विकेंद्रीत किंवा निर्देशक नियोजन हे नव-सनातनवादी (Neoclassical) विचारसरणीशी सुसंगत असते, ज्यामध्ये बाजारपेठ, किंमत यंत्रणा यांना प्राधान्य दिले जाते आणि सार्वजनिक क्षेत्र केवळ पायाभूत व निवडक क्षेत्रांपुरते मर्यादित राहते. हे विधान योग्य आहे.
• विधान ब: सर्वसमावेशक (Comprehensive/Imperative) नियोजन हे समाजवादी (सोव्हिएत रशियासारख्या) देशांमध्ये उगम पावले, भांडवलशाही राष्ट्रांमध्ये नाही. भांडवलशाही राष्ट्रांमध्ये प्रामुख्याने निर्देशक व बाजार-आधारित नियोजन होते. त्यामुळे विधान 'ब' अयोग्य आहे.
• प्रश्नात विचारल्यानुसार अयोग्य विधान 'फक्त ब' आहे.
• महत्त्वाची टीप: सर्वसमावेशक (Comprehensive) नियोजन समाजवादी राष्ट्रांमध्ये राबवले गेले, भांडवलशाही राष्ट्रांत नाही.

The correct answer is Option C (Only b).

Key Points:
• Analyzing economic planning types:
• Statement a: Decentralized or indicative planning aligns closely with neoclassical economics, where market mechanisms and price signals drive resource allocation, and the public sector focuses on catalytic/selective interventions. Thus, statement a is correct.
• Statement b: Comprehensive (imperative/totalitarian) planning was historically developed and practiced in socialist/communist command economies (such as the USSR), NOT in capitalist countries. In capitalist economies, planning was indicative, partial, or decentralized. Hence, statement b is incorrect.
• Because the question specifically asks which statement is/are incorrect (अयोग्य), only statement b is incorrect.
• Key Takeaway: Comprehensive (imperative) planning was born in socialist/command economies, whereas capitalist nations rely on indicative/market-friendly planning.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator

राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना

राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔