भारताच्या नियंत्रक व लेखापरीक्षकाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?
(a) त्याची नेमणूक राष्ट्रपतीद्वारे पाच वर्षाच्या कार्यकाळासाठी होते.
(b) त्याचे वेतन आणि सेवा शर्ती राष्ट्रपतीद्वारे निश्चित केल्या जातात.
(c) राष्ट्रपतीद्वारे स्वतः होवून त्यांस पदावरून दूर केले जावू शकते.
(d) नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (कर्तव्ये, अधिकार व सेवाशर्ती) अधिनियम, 1973 नुसार केंद्र शासनामधील लेखा विभाग हा लेखा परीक्षण विभागापासून वेगळा केला जातो.
भारताच्या नियंत्रक व लेखापरीक्षकाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?
(a) त्याची नेमणूक राष्ट्रपतीद्वारे पाच वर्षाच्या कार्यकाळासाठी होते.
(b) त्याचे वेतन आणि सेवा शर्ती राष्ट्रपतीद्वारे निश्चित केल्या जातात.
(c) राष्ट्रपतीद्वारे स्वतः होवून त्यांस पदावरून दूर केले जावू शकते.
(d) नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (कर्तव्ये, अधिकार व सेवाशर्ती) अधिनियम, 1973 नुसार केंद्र शासनामधील लेखा विभाग हा लेखा परीक्षण विभागापासून वेगळा केला जातो.
Which of the following is/are correct about CAG of India ?
(a) He is appointed by the President for a period of five years.
(b) His salary and conditions of service are determined by President
(c) He can be removed by the President on his own.
(d) The CAG's (Duties, powers and conditions of service) Act, 1973 separated accounts from audit in the Central Governement.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (वरीलपैकी एकही नाही) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) - कलम १४८ विश्लेषण:
• विधान (a): कॅगचा कार्यकाळ ६ वर्षे किंवा वयाची ६५ वर्षे यांपैकी जे आधी पूर्ण होईल तोपर्यंत असतो (५ वर्षे नाही) (चूक).
• विधान (b): कलम १४८(३) नुसार कॅगचे वेतन आणि सेवाशर्ती संसदेद्वारे कायद्याने ठरवल्या जातात, राष्ट्रपतींकडून नाही (चूक).
• विधान (c): कॅगला राष्ट्रपती स्वतःहून मनमानी पद्धतीने पदावरून दूर करू शकत नाहीत; त्यांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाप्रमाणेच संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या विशेष बहुमताने संमत महाभियोग प्रक्रियेद्वारेच हटवता येते (चूक).
• विधान (d): केंद्र शासनामध्ये लेखा (Accounts) हे लेखापरीक्षणापासून (Audit) १९७६ मध्ये वेगळे करण्यात आले (१९७१ च्या कायद्यात दुरुस्ती करून), १९७३ च्या कायद्याने नाही (चूक).
• यावरून दिलेली चारही विधाने चुकीची आहेत.
• त्यामुळे पर्याय क्रमांक (3) 'वरीलपैकी एकही नाही' हे योग्य उत्तर ठरते.
• महत्त्वाची टीप: कॅगचा कार्यकाळ ६ वर्षे किंवा ६५ वर्षे असतो, सेवाशर्ती संसद ठरवते व १९७६ मध्ये लेखा विभाग लेखापरीक्षणापासून वेगळा झाला.
The correct answer is Option C (None of the above).
Key Points:
• Analysis of Provisions regarding CAG of India (Article 148):
• Statement (a): CAG is appointed for a tenure of 6 years or up to 65 years of age, whichever is earlier (not 5 years) (Incorrect).
• Statement (b): Under Article 148(3), the salary and conditions of service of the CAG are determined by Parliament by law, NOT by the President (Incorrect).
• Statement (c): The CAG enjoys security of tenure and can only be removed by the President in the same manner and on like grounds as a Supreme Court judge (address by both Houses of Parliament with special majority), NOT by the President on his own (Incorrect).
• Statement (d): Accounts were separated from audit in the Central Government in 1976 (through an amendment to the CAG Act of 1971, not by a 1973 Act) (Incorrect).
• Since every statement is factually flawed, 'None of the above' is the correct option.
• Matches Option (3).
• Key Takeaway: CAG has a 6-year/65-year tenure, salary determined by Parliament, removal like an SC judge, and accounts separated from audit in 1976.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राज्याच्या मुख्य सचिवाचे खालीलपैकी कोणते कार्य चुकीचे आहे ?
भारताच्या नियंत्रक व महालेखापरीक्षकासंदर्भात खालील विधाने वि...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :