#48📅 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO)(2018) +1 गुण

राज्याच्या मुख्य सचिवाचे खालीलपैकी कोणते कार्य चुकीचे आहे ?

Which one of the following functions of the Chief Secretary of the State is not correct?
पर्याय (Options):
a
तो मुख्यमंत्र्याचा प्रमुख सल्लागार म्हणून कार्य करतो.
He acts as the principal advisor to the Chief Minister.
b
जेंव्हा राज्यात राष्ट्रपती राजवट लादलेली असते आणि केन्द्रीय सल्लागारांची नियुक्ती झालेली नसेल तेंव्हा तो राज्यपालाचा प्रमुख सल्लागार म्हणून कार्य करतो.
He acts as the Chief Advisor to the Governor if the Central Advisors are not appointed and the Presidents' rule is imposed in the state.
c
जेंव्हा संबंधित राज्य विभागीय परिषदेचा (Zonal Council) सदस्य असते त्यावेळी तो आळीपाळीने विभागीय परिषदेचा प्रमुख म्हणून कार्य करतो.
He acts as the Chairman by rotation, of the Zonal Council of which the state concerned is a member.
✓ योग्य उत्तर
d
आंतर-विभागीय (Inter-departmental) विवादाबाबतच्या स्थापन केलेल्या समन्वय समित्यांचा प्रमुख म्हणून तो कार्य करतो.
He acts as the Chairman of co-ordination committees set up for inter-departmental disputes.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (जेंव्हा संबंधित राज्य विभागीय परिषदेचा (Zonal Council) सदस्य असते त्यावेळी तो आळीपाळीने विभागीय परिषदेचा प्रमुख म्हणून कार्य करतो.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्याच्या मुख्य सचिवांची कार्ये आणि अधिकार:
• विधान (१): मुख्य सचिव हे प्रशासकीय बाबींमध्ये मुख्यमंत्र्यांचे मुख्य सल्लागार म्हणून कार्य करतात (बरोबर).
• विधान (२): राज्यात राष्ट्रपती राजवट असताना जर केंद्राने विशेष सल्लागार नेमले नसतील, तर मुख्य सचिव राज्यपालांचे मुख्य सल्लागार म्हणून प्रशासकीय कामकाज पाहतात (बरोबर).
• विधान (४): विविध प्रशासकीय विभागांमधील वाद सोडवण्यासाठी स्थापन केलेल्या समन्वय समित्यांचे अध्यक्षस्थान मुख्य सचिव भूषवितात (बरोबर).
• विधान (३): राज्य पुनर्रचना कायदा १९५६ नुसार विभागीय परिषदेचे (Zonal Council) अध्यक्ष केंद्रीय गृहमंत्री असतात. संबंधित राज्यांचे मुख्यमंत्री आळीपाळीने उपाध्यक्ष असतात, तर मुख्य सचिव हे केवळ सचिव/सल्लागार म्हणून कार्य करतात; ते परिषदेचे प्रमुख/अध्यक्ष नसतात (चूक).
• त्यामुळे अयोग्य असलेले विधान पर्याय क्रमांक (3) आहे.
• महत्त्वाची टीप: विभागीय परिषदांचे अध्यक्ष केंद्रीय गृहमंत्री असतात; राज्यांचे मुख्य सचिव केवळ सचिव म्हणून कार्य करतात, अध्यक्ष म्हणून नाही.

The correct answer is Option C (He acts as the Chairman by rotation, of the Zonal Council of which the state concerned is a member.).

Key Points:
• Role and Functions of the Chief Secretary:
• Statement (1): The Chief Secretary is the chief advisor to the Chief Minister in all administrative and policy matters (Correct).
• Statement (2): Under President's Rule (Article 356), if the Centre does not depute advisors, the Chief Secretary functions as the principal advisor to the Governor (Correct).
• Statement (4): The Chief Secretary chairs inter-departmental coordination committees to resolve bureaucratic conflicts (Correct).
• Statement (3): Under the States Reorganisation Act 1956, the Union Home Minister is the common Chairman of all Zonal Councils. The Chief Ministers of member states act as Vice-Chairman by annual rotation. The Chief Secretaries act only as Secretary/advisors to the council by rotation, NOT the Chairman (Incorrect).
• Hence, statement (3) is incorrect and is the correct answer.
• Key Takeaway: The Union Home Minister is Chairman of Zonal Councils; Chief Secretaries act only as rotating secretaries/advisors, not chairpersons.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔