खालीलपैकी कोणती/कोणते 'करदेय क्षमता तत्त्व'ाची वैशिष्ट्ये आहेत?
(a) उच्च उत्पन्न मिळवणारे आणि श्रीमंत व्यक्तींनी अधिक आयकर भरावा.
(b) कमी उत्पन्न मिळवणारे आणि गरीब लोकांना आयकरातून सूट देण्यात येते.

Which of the following is/are characteristics of 'Ability to pay Principle'?
(a) High income earners and wealthier individuals should pay more income tax.
(b) Low income earners and poor peoples are exempted from paying income tax.

पर्याय (Options):
a
फक्त (a)
Only (a)
b
फक्त (b)
Only (b)
c
(a) आणि (b) दोन्ही
Both (a) and (b)
✓ योग्य उत्तर
d
यापैकी कोणतेही नाही
None of these
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय C [(a) आणि (b) दोन्ही / Both (a) and (b)] आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. करदेय क्षमता तत्त्व (Ability to Pay Principle): अर्थशास्त्रज्ञ अॅडम स्मिथ, जे. एस. मिल आणि सेलिगमन यांनी मांडलेल्या या तत्त्वानुसार, ज्या नागरिकांची कर देण्याची आर्थिक क्षमता अधिक आहे त्यांनी समाजाच्या कल्याणासाठी अधिक कर भरला पाहिजे.
२. या तत्त्वाचे दोन मूलभूत पैलू आहेत:
- (a) प्रगतिशील करप्रणाली (Progressive Taxation): उच्च उत्पन्न असलेल्या श्रीमंत घटकांवर जास्त दराने आयकर आकारला जावा, कारण त्यांच्यासाठी पैशाची सीमांत उपयोगिता (Marginal Utility of Money) कमी असते.
- (b) किमान जीवनमानासाठी करमुक्ती (Tax Exemption for Poor): दारिद्र्यरेषेखालील आणि कमी उत्पन्न असलेल्या गरीब लोकांना त्यांच्या मूलभूत उपजीविकेचे रक्षण करण्यासाठी आयकरातून पूर्ण सूट दिली पाहिजे.

दोन्ही वैशिष्ट्ये सामाजिक न्याय आणि समतेचे प्रतिनिधित्व करतात, म्हणून (a) आणि (b) दोन्ही बरोबर आहेत.

The correct answer is Option C (Both (a) and (b)).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. The Ability-to-Pay Principle of taxation (articulated by Adam Smith and formalized by Edwin Seligman) posits that the tax burden should be distributed according to an individual's financial capacity to bear it.
2. Core Axioms:
- (a) Vertical Equity & Progressivity: Wealthier individuals with higher incomes face lower marginal utility of money and must therefore contribute proportionally higher taxes.
- (b) Subsistence Exemption: Low-income earners must be exempted from tax liabilities to ensure their income is not eroded below basic subsistence levels.

Hence, both (a) and (b) are defining characteristics.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2025 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔