19 व्या शतकात महाराष्ट्रात बहुतांश शेतकरी कर्जबाजारी होण्यास कारणीभूत ठरलेल्या व ब्रिटीशांची महसूली नीती स्पष्ट करणाऱ्या इ.स. 1880 मधील खोती वतन कायद्याशी खालीलपैकी संबंधित वैशिष्ट्ये कोणती ?
अ. सरकारने ठरविलेला शेतसारा देणे खोतांना बंधनकारक.
ब. शेतकऱ्यांनी सारा भरता यावा यासाठी पीक पद्धतीत बदल केला.
क. शेतकऱ्यांना सारा भरण्यासाठी कर्ज मिळण्याची सोय उपलब्ध केली.
ड. शेतसारा रोख किंवा धान्याच्या रूपात भरण्याची सोय झाली.
इ. शेतीचे अंशतः व्यापारीकरण झाले.
Which of the following features related to the Khoti Watan Act of 1880 explain the British Revenue policy that was responsible for making most peasants indebted in 19th century Maharashtra ?
A. It was mandatory for the Khots to pay the land revenue fixed by the government.
B. Changes were made in the cropping pattern so that peasants could pay the revenue.
C. Arrangements were made to provide peasants with loans to enable them to pay the revenue.
D. Provision was made for the payment of land revenue either cash or in grain.
E. Agriculture become partially commercialized.

Question

19 व्या शतकात महाराष्ट्रात बहुतांश शेतकरी कर्जबाजारी होण्यास कारणीभूत ठरलेल्या व ब्रिटीशांची महसूली नीती स्पष्ट करणाऱ्या इ.स. 1880 मधील खोती वतन कायद्याशी खालीलपैकी संबंधित वैशिष्ट्ये कोणती ?
अ. सरकारने ठरविलेला शेतसारा देणे खोतांना बंधनकारक.
ब. शेतकऱ्यांनी सारा भरता यावा यासाठी पीक पद्धतीत बदल केला.
क. शेतकऱ्यांना सारा भरण्यासाठी कर्ज मिळण्याची सोय उपलब्ध केली.
ड. शेतसारा रोख किंवा धान्याच्या रूपात भरण्याची सोय झाली.
इ. शेतीचे अंशतः व्यापारीकरण झाले.

Which of the following features related to the Khoti Watan Act of 1880 explain the British Revenue policy that was responsible for making most peasants indebted in 19th century Maharashtra ?
A. It was mandatory for the Khots to pay the land revenue fixed by the government.
B. Changes were made in the cropping pattern so that peasants could pay the revenue.
C. Arrangements were made to provide peasants with loans to enable them to pay the revenue.
D. Provision was made for the payment of land revenue either cash or in grain.
E. Agriculture become partially commercialized.

Mahasarav Team · Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय D: अ, ब, इ.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अ, ब, इ) आहे.

**महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):**
• १८८० च्या खोती कायद्यानुसार ब्रिटिश सरकारने खोतांना महसूल गोळा करण्याचे अधिकार दिले:
• **विधान अ**: सरकारने निश्चित केलेला संपूर्ण महसूल सरकारला वेळेत जमा करणे खोतांवर सक्तीचे होते.
• **विधान ब**: वाढीव व कठोर शेतसारा भरण्यासाठी शेतकऱ्यांना पीक पद्धतीत बदल करून नगदी पिकांकडे वळावे लागले.
• **विधान इ**: रोख रकमेतील शेतसाऱ्यामुळे शेतीचे अंशतः व्यापारीकरण झाले, ज्यामुळे शेतकरी सावकारांच्या पाशात अडकून कर्जबाजारी झाले.
• **विधान क आणि ड अयोग्य आहेत**: शेतकऱ्यांना सारा भरण्यासाठी सरकारने कोणतीही कर्ज सोय उपलब्ध केली नव्हती.
• म्हणून, योग्य वैशिष्ट्ये 'अ, ब, इ' (पर्याय 4) आहेत.
• **महत्त्वाची टीप**: १८८० च्या खोती कायद्याने खोतांवर महसूल बंधनकारक केला, पीक पद्धतीत बदल घडवून आणला आणि शेतीच्या व्यापारीकरणातून कर्जबाजारीपण वाढवले.

Mahasarav Team · Answer

पर्याय A: अ, क, इ

Mahasarav Team · Answer

पर्याय B: अ, क, ड

Mahasarav Team · Answer

पर्याय C: ब, ड, इ

राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

📑 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)