खालीलपैकी कोणते विवाद सर्वोच्च न्यायालयाच्या मूळ न्यायकक्षेत येत नाहीत ?
(a) भारत सरकार आणि कोणतेही राज्य यामधील विवाद
(b) कोणतेही राज्य आणि स्वतंत्र नागरिक यामधील (खाजगी) वाद
(c) दोन राज्यांमधील पाणी-तंट्यांचा विवाद
(d) दोन किंवा अधिक राज्ये यामधील आपापसातील विवाद
पर्यायी उत्तरे :
खालीलपैकी कोणते विवाद सर्वोच्च न्यायालयाच्या मूळ न्यायकक्षेत येत नाहीत ?
(a) भारत सरकार आणि कोणतेही राज्य यामधील विवाद
(b) कोणतेही राज्य आणि स्वतंत्र नागरिक यामधील (खाजगी) वाद
(c) दोन राज्यांमधील पाणी-तंट्यांचा विवाद
(d) दोन किंवा अधिक राज्ये यामधील आपापसातील विवाद
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following disputes do not fall within the original jurisdiction of the Supreme Court?
(a) Government of India V/s any of the states of the union
(b) Dispute between state and citizen (private)
(c) Complaints regarding Interstate Watersupplies
(d) Dispute between two or more states
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय राज्यघटनेच्या 'कलम १३१' अन्वये सर्वोच्च न्यायालयाच्या मूळ (प्रारंभिक) न्यायकक्षेत खालील संघराज्यीय विवादांचा समावेश होतो:
• (a) भारत सरकार आणि एक किंवा अधिक राज्ये यांमधील विवाद.
• (d) दोन किंवा अधिक राज्यांमधील आपापसातील विवाद.
• मूळ न्यायकक्षेत न येणाऱ्या बाबी:
• (b) राज्य आणि खाजगी नागरिक यांमधील वाद हे कलम १३१ च्या मूळ न्यायकक्षेत येत नाहीत.
• (c) कलम २६२ व आंतरराज्यीय पाणी तंटे कायद्यानुसार दोन राज्यांमधील नदी पाणीवाटपाचे विवाद सर्वोच्च न्यायालयाच्या मूळ अधिकारितेतून वगळण्यात आले आहेत.
• विचारल्यानुसार मूळ न्यायकक्षेत न येणारे विवाद (b) आणि (c) आहेत.
• त्यामुळे पर्याय (२) '(b) आणि (c)' हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम १३१ च्या मूळ न्यायकक्षेत केंद्र व राज्यांतील वाद येतात; नागरिक विरुद्ध राज्य आणि आंतरराज्यीय पाणी तंटे यात येत नाहीत.
The correct answer is Option B ((b) and (c)).
Key Points:
• Under Article 131 of the Constitution, the Supreme Court has exclusive original jurisdiction in federal disputes involving:
• (a) The Government of India and one or more States.
• (d) Two or more States inter se.
• Exclusions from Article 131 Original Jurisdiction:
• (b) A dispute arising between a State and a private citizen or private entity does NOT fall under federal original jurisdiction.
• (c) Under Article 262(2) and the Inter-State River Water Disputes Act, 1956, complaints regarding inter-state water disputes are excluded from the jurisdiction of the Supreme Court and all other courts (referred to a water tribunal instead).
• Therefore, disputes (b) and (c) do NOT fall within the original jurisdiction of the Supreme Court under Article 131.
• Option (2) '(b) and (c)' is the correct answer.
• Key Takeaway: Article 131 original jurisdiction covers federal disputes (Center vs State, State vs State); it excludes private citizen suits and interstate river water disputes.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
विधी सेवा प्राधिकरण कायदा, 1987 अन्वये ______ ला संविधानिक द...
लोकपाल ही संकल्पना सर्वप्रथम स्वीकारणारा देश पुढीलप्रमाणे आह...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2015 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
