#42📅 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (STI)(2019) +1 गुण

आर्थिक सुधारणेनंतरच्या काळात समाधानकारक आंतरराष्ट्रीय व्यवहारतोल स्थितीसाठी खालीलपैकी कोणती कारणे जबाबदार होती ?

Which of the following are reasons of satisfactory balance of payments situation in post-reform period?

पर्याय (Options):

अदृश्य खात्यात उच्च कमाई

High earnings from invisibles account

बाह्य व्यापारी कर्जामध्ये झालेली वाढ

Rise in external commercial borrowings

अनिवासी भारतीयांच्या ठेवी आणि विदेशी गुंतवणुकीची भूमिका

Non-resident's deposits and role of foreign investment

वरील सर्व कारणे

All of the above reasons

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरील सर्व कारणे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १९९१ च्या तीव्र व्यवहारतोल संकटानंतर भारताच्या बाह्य क्षेत्राने आणि परकीय चलन साठ्याने लक्षणीय स्थैर्य प्राप्त केले, ज्यामागे खालील सर्व घटक कारणीभूत होते:
• अदृश्य खात्यावरील वाढ (पर्याय १): आयटी व सॉफ्टवेअर सेवांची निर्यात आणि परदेशातील भारतीयांनी पाठवलेला पैसा (Remittances) यामुळे चालू खात्याला मोठा आधार मिळाला.
• बाह्य व्यापारी कर्जे (ECBs) (पर्याय २): भारतीय कंपन्यांनी जागतिक बाजारातून घेतलेल्या कर्जांमध्ये वाढ झाली.
• भांडवली प्रवाह (पर्याय ३): अनिवासी भारतीयांच्या ठेवी (NRI Deposits) तसेच थेट परकीय गुंतवणूक (FDI) व पोर्टफोलिओ गुंतवणूक (FPI) यामध्ये मोठी वाढ झाली.
• त्यामुळे वरील सर्व कारणे (पर्याय ४) व्यवहारतोल स्थिती समाधानकारक राहण्यास कारणीभूत ठरली.
• महत्त्वाची टीप: सुधारणांनंतरच्या काळात अदृश्य खात्यातील कमाई, बाह्य व्यापारी कर्जे, अनिवासी भारतीयांच्या ठेवी आणि विदेशी गुंतवणूक या सर्व घटकांनी व्यवहारतोल सांभाळला.

The correct answer is Option D (All of the above reasons).

Key Points:
• After navigating the acute 1991 Balance of Payments (BoP) crisis, India's external sector achieved sustained resilience and foreign exchange reserve build-up due to multiple factors:
• Invisible receipts (Option 1): A booming software services export market and steady workers' private remittances cushioned the merchandise trade deficit.
• External Commercial Borrowings (ECBs) (Option 2): Indian corporates tapped global financial markets for competitive credit.
• Capital inflows (Option 3): Large NRI deposits along with surging Foreign Direct Investment (FDI) and Foreign Portfolio Investment (FPI) bolstered the capital account.
• Together, all these factors stabilized India's post-reform BoP position.
• Key Takeaway: Post-reform BoP stability was driven by services exports, software invisibles, ECBs, NRI deposits, and foreign investment inflows.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारताचा परकीय व्यापार (Foreign Trade): रचना, दिशा, प्रमुख निर्यात-आयात वस्तू व देश, परकीय व्यापार धोरण (FTP २०२३) आणि SEZ कायदा

परकीय व्यापार (Foreign Trade) हा देशाच्या आर्थिक विकासाचा इंजिन मानला जातो. यामध्ये एका देशाने जगातील इतर देशांशी केलेल्...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP): चालू खाते वि. भांडवली खाते, रुपयाची परिवर्तनीयता (तारापोर समिती) व रुपया अवमूल्यन इतिहास

व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP) हे एका निश्चित कालावधीत (साधारणपणे १ आर्थिक वर्षात) देशातील रहिवासी आणि उर्वरित...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

आंतरराष्ट्रीय वित्तीय व व्यापार संस्था: आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), जागतिक बँक गट (World Bank Group), WTO आणि ब्रिक्स बँक (NDB)

दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक आर्थिक स्थैर्य आणि पुनर्बांधणीसाठी जुलै १९४४ मध्ये अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथील ब्रेटन व...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #41

आर्थिक सुधारणांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या : अ. सरकार...

पुढील प्रश्न #43

निर्यात प्रक्रिया क्षेत्रांचे (EPZ) रूपांतरण पुढीलपैकी कशामध...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड