आर्थिक सुधारणांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. सरकारच्या भूमिकेचे रूपांतर नियंत्रका कडून सुविधा पुरविणारा असे झाले.
ब. पायाभूत क्षेत्रात योग्य सुविधा पुरविण्यास सरकार बांधील आहे.
क. पंचायती राज संस्था पूर्णपणे कार्यान्वित करण्यास सरकार बांधील आहे.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
आर्थिक सुधारणांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. सरकारच्या भूमिकेचे रूपांतर नियंत्रका कडून सुविधा पुरविणारा असे झाले.
ब. पायाभूत क्षेत्रात योग्य सुविधा पुरविण्यास सरकार बांधील आहे.
क. पंचायती राज संस्था पूर्णपणे कार्यान्वित करण्यास सरकार बांधील आहे.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
Consider the following regarding Economic Reforms:
a. The role of Government changed from the controller to the facilitator.
b. The Government is committed to suitable reforms in the infrastructure sector.
c. The Government is committed to making Panchayati Raj Institution fully functional.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरीलपैकी सर्व) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १९९१ नंतरच्या आर्थिक सुधारणांमुळे भारताच्या विकासात्मक कारभारात आमूलाग्र बदल घडून आले:
• सुलभक म्हणून भूमिका (अ): सरकारने परवाना-नियंत्रक (Controller) ही भूमिका सोडून बाजाराला चालना देणारा सुविधा पुरविणारा/सुलभक (Facilitator) म्हणून भूमिका स्वीकारली.
• पायाभूत क्षेत्रातील सुधारणा (ब): रस्ते, वीज, बंदरे इत्यादी क्षेत्रांमध्ये सुधारणा घडवून खाजगी व सार्वजनिक गुंतवणुकीस प्रोत्साहन देण्यास सरकार बांधील राहिले.
• पंचायती राज सक्षमीकरण (क): याच सुधारणांच्या काळात ७३ व्या घटनादुरुस्तीद्वारे तळागाळातील पंचायती राज संस्था पूर्णपणे कार्यान्वित व सक्षम करण्याचा संकल्प करण्यात आला.
• महत्त्वाची टीप: आर्थिक सुधारणांनंतर सरकार नियंत्रकाकडून सुलभक बनले, पायाभूत सुधारणांना गती दिली गेली आणि पंचायती राज संस्थांच्या सक्षमीकरणावर भर दिला गेला.
The correct answer is Option D (All of the above).
Key Points:
• The post-1991 Economic Reforms fundamentally redefined the development role of the Indian State:
• Facilitator role (a): The State shifted away from rigid bureaucratic control, licensing, and quota restrictions to acting as a market facilitator and regulator.
• Infrastructure reforms (b): The government committed to upgrading power, roads, ports, and telecom via public investments and Public-Private Partnerships (PPP).
• Decentralization (c): Alongside structural economic reforms, democratic decentralization was formalized through the 73rd and 74th Amendments to empower Panchayati Raj Institutions to deliver grassroots development.
• Hence, all of the statements (a, b, and c) are correct.
• Key Takeaway: Post-1991 reforms shifted the government's role to a facilitator, committed to infrastructure overhaul, and promoted empowered local governance (All are correct).
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator
राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...
राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना
राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...
अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास
कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
आर्थिक वृद्धिची श्रेणी, दरडोई उत्पन्नाचा आकार आणि _______ या...
आर्थिक सुधारणेनंतरच्या काळात समाधानकारक आंतरराष्ट्रीय व्यवहा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :