भारतीय राज्यघटनेत नागरिकांची खालीलपैकी कोणती मूलभूत कर्तव्ये नेमून दिली आहेत ?
(a) सामाजिक अन्यायापासून दुर्बल घटकांचे संरक्षण करणे.
(b) व्यक्तिगत आणि सामुहिक अशा प्रत्येक क्षेत्रात उच्चतम पातळी गाठणे.
(c) सार्वजनिक निवडणूकांमध्ये मतदान करणे.
(d) शास्त्रीय वृत्ती विकसित करणे.
पर्यायी उत्तरे :
भारतीय राज्यघटनेत नागरिकांची खालीलपैकी कोणती मूलभूत कर्तव्ये नेमून दिली आहेत ?
(a) सामाजिक अन्यायापासून दुर्बल घटकांचे संरक्षण करणे.
(b) व्यक्तिगत आणि सामुहिक अशा प्रत्येक क्षेत्रात उच्चतम पातळी गाठणे.
(c) सार्वजनिक निवडणूकांमध्ये मतदान करणे.
(d) शास्त्रीय वृत्ती विकसित करणे.
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following are among the Fundamental Duties of citizens laid down in the Indian Constitution?
(a) To protect the weaker sections from social injustice.
(b) To strive towards excellence in all spheres of individual and collective activity.
(c) To vote in public elections.
(d) To develop the scientific temper.
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((b), (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुच्छेद ५१-ए (भाग IV-A): मूलभूत कर्तव्ये:
• विधान (b): ५१-ए(j) नुसार 'राष्ट्र सातत्याने उपक्रम व सिद्धी यांच्या चढत्या श्रेणी गाठत जाईल अशा प्रकारे वैयक्तिक व सामूहिक कार्यांच्या सर्व क्षेत्रांत उत्कर्ष साधण्याचा सतत प्रयत्न करणे' हे मूलभूत कर्तव्य आहे.
• विधान (d): ५१-ए(h) नुसार 'विज्ञाननिष्ठ दृष्टिकोन, मानवतावाद आणि शोधक व सुधारणावादी वृत्ती यांचा विकास करणे' हे मूलभूत कर्तव्य आहे.
• विधान (a): दुर्बल घटकांचे सामाजिक अन्यायापासून संरक्षण करणे हे अनुच्छेद ४६ अंतर्गत राज्याचे मार्गदर्शक तत्त्व आहे, मूलभूत कर्तव्य नाही.
• विधान (c): सार्वत्रिक निवडणुकीत मतदान करण्याचे कर्तव्य स्वर्णसिंग समितीने सुचवले होते, परंतु घटनेत समाविष्ट केले गेले नाही.
• म्हणून योग्य उत्तर (b) आणि (d) (पर्याय ४) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: अनुच्छेद ५१-ए मध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन बाळगणे व सर्व क्षेत्रात उत्कर्ष साधणे ही कर्तव्ये आहेत; मतदान करणे हे कर्तव्य त्यात नाही.
The correct answer is Option D ((b), (d)).
Key Points:
• Article 51A (Part IVA) lists 11 Fundamental Duties introduced by the 42nd Amendment (1976) and 86th Amendment (2002):
• Statement (b): Article 51A(j) states "to strive towards excellence in all spheres of individual and collective activity so that the nation constantly rises to higher levels of endeavour and achievement." → Fundamental Duty.
• Statement (d): Article 51A(h) states "to develop the scientific temper, humanism and the spirit of inquiry and reform." → Fundamental Duty.
• Statement (a): Protecting weaker sections from social injustice is a Directive Principle of State Policy under Article 46, not a citizen's fundamental duty.
• Statement (c): Voting in public elections was recommended by the Swaran Singh Committee but was not incorporated into Article 51A.
• Therefore, only (b) and (d) are Fundamental Duties.
• Key Takeaway: Article 51A includes developing scientific temper and striving for excellence, but not voting or protecting weaker sections.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
राज्यपालांच्या वटहुकुम काढण्याच्या अधिकाराबाबत खालील विधाने...
भारताचे स्वातंत्र्य आणि अखंडता टिकवून ठेवण्यासाठी घटनाकारांन...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2017 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
