1969 मध्ये काँग्रेस मध्ये फुट कोणत्या गोष्टीमुळे पडली ?
(a) खालावलेली सामाजिक व आर्थिक स्थिती
(b) यू.एस्. कडून मिळणारी मदत कमी होवून 1964-65 च्या मदतीच्या निम्मे झाली होती.
(c) काँग्रेस मध्ये अंतर्गत राजकीय ताण-तणाव होता.
(d) मंत्र्यांचे न सोडवलेले प्रश्न.
पर्यायी उत्तरे :
1969 मध्ये काँग्रेस मध्ये फुट कोणत्या गोष्टीमुळे पडली ?
(a) खालावलेली सामाजिक व आर्थिक स्थिती
(b) यू.एस्. कडून मिळणारी मदत कमी होवून 1964-65 च्या मदतीच्या निम्मे झाली होती.
(c) काँग्रेस मध्ये अंतर्गत राजकीय ताण-तणाव होता.
(d) मंत्र्यांचे न सोडवलेले प्रश्न.
पर्यायी उत्तरे :
What were the factors which led to the split in Congress in 1969 ?
(a) The deterioration in Socio-Economic situation.
(b) U.S. aid had shrunk to half of what was in 1964-65.
(c) There was political tension inside Congress.
(d) Unsettled question of Ministers.
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b), (c) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १९६९ मधील काँग्रेस पक्षातील ऐतिहासिक फूट (काँग्रेस विरुद्ध सिंडिकेट गट):
• सामाजिक व आर्थिक कारणे (a व b): सलग दोन वर्षांचे दुष्काळ, रुपयाचे अवमूल्यन (१९६६), महागाई आणि १९६५ च्या भारत-पाक युद्धानंतर अमेरिकेकडून मिळणाऱ्या मदतीत झालेली ५०% घट यामुळे देश आर्थिक संकटात होता.
• अंतर्गत राजकीय संघर्ष (c व d): जुने दिग्गज नेते (सिंडिकेट गट - निजलिंगप्पा, कामराज, मोरारजी देसाई) आणि इंदिरा गांधी यांच्यात पक्षावरील वर्चस्व, मंत्र्यांची खाती व धोरणांवरून तीव्र संघर्ष सुरू होता.
• इंदिरा गांधींनी १४ बँकांचे राष्ट्रीयीकरण व संस्थानांचे तनखे रद्द करून डावे वळण घेतले.
• ऑगस्ट १९६९ च्या राष्ट्रपती निवडणुकीत इंदिरा गांधींनी व्ही. व्ही. गिरी यांना पाठिंबा देऊन काँग्रेसचे अधिकृत उमेदवार नीलम संजीव रेड्डी यांचा पराभव केला.
• त्यामुळे वरील सर्व (a, b, c, d) घटक काँग्रेस फुटीला कारणीभूत ठरले.
• महत्त्वाची टीप: १९६९ मधील काँग्रेस फुटीची कारणे: आर्थिक मंदी, अमेरिकन मदतीत घट, अंतर्गत गटबाजी आणि मंत्रिपदांचे वाद.
The correct answer is Option D ((a), (b), (c) and (d)).
Key Points:
• The historic Split in the Indian National Congress (1969) resulted in Congress (R - Ruling/Indira) and Congress (O - Organisation/Syndicate):
• Socio-Economic Distress (a & b): Devaluation of the Rupee (1966), severe monsoon failures, price rise, and reduction of US aid (PL-480 and developmental funding slashed to half following the 1965 war) caused acute economic strains.
• Internal Ideological & Political Friction (c & d): Ideological clash between the Syndicate (conservative bosses like Morarji Desai, Nijalingappa, Kamaraj) and the 'Young Turks' / Indira Gandhi over socialism (bank nationalization, privy purses) and control over ministerial portfolios/appointments.
• The crisis peaked during the August 1969 Presidential Election where V.V. Giri defeated the official Congress nominee Neelam Sanjiva Reddy via Indira Gandhi's 'conscience vote' call.
• Thus, socio-economic factors and factional power struggles jointly caused the split.
• Key Takeaway: Congress split in 1969 due to economic distress, reduction in US aid, ideological rift with the Syndicate, and ministerial conflicts.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...
जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...
गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...
भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
असहकार चळवळीच्या काळात सरकारने दडपशाहीचे धोरण अंगिकारले होते...
हरिजन साप्ताहिकाबद्दल काय खरे आहे ? (a) त्याच्या पहिल्या अंक...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?