भारत सरकारने 1991 मध्ये नवीन औद्योगिक धोरण कोणत्या हेतूने स्विकारले ?
अ. तोटयात आलेल्या उद्योगांचे खाजगीक्षेत्राकडे हस्तांतरण.
ब. प्रत्यक्ष विदेशी गुंतवणुकीस चालना देणे.
क. सार्वजनिक क्षेत्राची गुणवत्ता वाढविणे.
ड. परवाना पद्धतीवर नियंत्रण ठेवणे.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
भारत सरकारने 1991 मध्ये नवीन औद्योगिक धोरण कोणत्या हेतूने स्विकारले ?
अ. तोटयात आलेल्या उद्योगांचे खाजगीक्षेत्राकडे हस्तांतरण.
ब. प्रत्यक्ष विदेशी गुंतवणुकीस चालना देणे.
क. सार्वजनिक क्षेत्राची गुणवत्ता वाढविणे.
ड. परवाना पद्धतीवर नियंत्रण ठेवणे.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
What are the objectives with which the new industrial policy was adopted by the Government of India in 1991?
a. Transfer the loss making units to the private sector.
b. Facilitate direct foreign investment.
c. Improve the quality of public sector.
d. Control on the licence system.
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अ, ब आणि क) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• केंद्र सरकारने २४ जुलै १९९१ रोजी पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंह राव आणि अर्थमंत्री डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या कार्यकाळात नवीन औद्योगिक धोरण (NIP 1991) जाहीर केले.
• धोरणाची प्रमुख उद्दिष्टे:
• विधान (अ) बरोबर आहे: सतत तोट्यात चालणाऱ्या अकार्यक्षम सार्वजनिक उद्योगांचे निर्गुंतवणूक करून खाजगी क्षेत्राकडे हस्तांतरण करणे किंवा त्यांना BIFR कडे सोपविणे.
• विधान (ब) बरोबर आहे: देशात भांडवल व तंत्रज्ञान आकर्षित करण्यासाठी ३४ उच्च प्राधान्य उद्योगांमध्ये ५१ टक्क्यांपर्यंत थेट परकीय गुंतवणुकीला (FDI) स्वयंचलित मंजुरी देणे.
• विधान (क) बरोबर आहे: सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योगांची स्वायत्तता वाढवणे, स्पर्धात्मकता निर्माण करणे आणि सामंजस्य करार (MoU) पद्धत लागू करून गुणवत्ता सुधारणे.
• परीक्षकांचा ट्रॅप (विधान ड):
• १९९१ च्या धोरणाचे उद्दिष्ट परवाना पद्धतीवर 'नियंत्रण ठेवणे' नसून ती रद्द करणे (परवानामुक्ती / Delicensing) आणि 'लायसन्स-परमिट राज' संपुष्टात आणणे हे होते.
• त्यामुळे अ, ब आणि क ही विधाने अचूक असून पर्याय ३ हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: १९९१ च्या औद्योगिक धोरणाने परवाना पद्धत संपुष्टात आणली, थेट परकीय गुंतवणुकीस चालना दिली आणि सार्वजनिक उपक्रमांची पुनर्रचना केली.
The correct answer is Option C (a, b and c).
Key Points:
• The New Industrial Policy (NIP) was announced on July 24, 1991 by Prime Minister P. V. Narasimha Rao and Finance Minister Dr. Manmohan Singh against the backdrop of a severe balance of payments crisis.
• Core Objectives of NIP 1991:
• Statement (a) is correct: To address public sector inefficiency, loss-making non-strategic public sector units (PSUs) were targeted for disinvestment and transfer of management/ownership to the private sector via disinvestment and referral of sick units to BIFR (Board for Industrial and Financial Reconstruction).
• Statement (b) is correct: Automatic approval for Foreign Direct Investment (FDI) up to 51% in 34 high-priority industries was introduced to facilitate foreign capital and technology inflow.
• Statement (c) is correct: Enhancing public sector performance through increased managerial autonomy, competitive restructuring, and the introduction of the Memorandum of Understanding (MoU) system.
• Examiner Trap regarding Statement (d):
• The policy did not seek to simply "control" or manage the licensing system—it sought delicensing (industrial deregulation) to dismantle the notorious 'License-Permit-Quota Raj'. Industrial licensing was abolished for all except 18 industries (later pruned down to just 4-5).
• Therefore, statements a, b, and c are correct, matching official answer key option 3.
• Key Takeaway: NIP 1991 abolished industrial licensing (delicensing), promoted FDI, and reformed/disinvested loss-making PSUs.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :