#83📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper(2015) +1 गुण

लिंगसापेक्ष विकास निर्देशांकात (GDI) कोणत्या पैलूंचा विचार केला जातो ?
(a) स्त्रियांचे अपेक्षित आयुर्मान
(b) स्त्रियांमधील प्रौढ साक्षरता आणि शाळामधील नावनोंदणी गुणोत्तर
(c) स्त्रियांचे दरडोई उत्पन्न
(d) शेतात काम करणाऱ्या स्त्रियांची टक्केवारी
पर्यायी उत्तरे :

What are the dimensions of Gender Related Development Index (GDI)?
(a) Female life expectancy
(b) Female adult literacy and gross enrolment ratio
(c) Female per capita income
(d) Percentage of females working in agricultural fields
Answer Options:

पर्याय (Options):
a
(a), (b), (d)
(a), (b), (d)
b
(a), (b), (c)
(a), (b), (c)
✓ योग्य उत्तर
c
(b), (c), (d)
(b), (c), (d)
d
(a), (b), (c), (d)
(a), (b), (c), (d)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((a), (b), (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लिंगसापेक्ष विकास निर्देशांक (GDI - Gender-related Development Index):
• UNDP ने १९९५ च्या मानवी विकास अहवालात GDI ची संकल्पना मांडली; HDI प्रमाणेच यामध्ये स्त्री-पुरुष विषमतेचा विचार करून खालील तीन मूलभूत परिमाणे मोजली जातात:
• १. दीर्घ व निरोगी आयुष्य: स्त्रियांचे जन्माच्या वेळचे अपेक्षित आयुर्मान (a).
• २. ज्ञान व शिक्षण: प्रौढ साक्षरता दर (२/३ भार) आणि शाळांमधील एकत्रित स्थूल नावनोंदणी गुणोत्तर (१/३ भार) (b).
• ३. राहणीमानाचा दर्जा: स्त्रियांचे अंदाजित दरडोई मिळकत/उत्पन्न (c).
• शेतात काम करणाऱ्या महिलांची टक्केवारी (d) हा GDI चा घटक नाही.
• म्हणून योग्य पर्याय (२) (a), (b), (c) हा आहे.
• महत्त्वाची टीप: GDI मध्ये स्त्रियांचे अपेक्षित आयुर्मान, शैक्षणिक साक्षरता/नोंदणी आणि दरडोई उत्पन्न या तीन परिमाणांचा विचार केला जातो.

The correct answer is Option B ((a), (b), (c)).

Key Points:
• Dimensions of Gender-related Development Index (GDI):
• Introduced by the UNDP in the 1995 Human Development Report, GDI adjusts the average HDI achievements to reflect gender inequalities across the exact same three core dimensions:
• 1. A Long and Healthy Life: Measured by Female Life Expectancy at birth relative to males (a).
• 2. Knowledge: Measured by Female Adult Literacy Rate (two-thirds weight) and combined primary, secondary, and tertiary Gross Enrolment Ratio (one-third weight) (b).
• 3. A Decent Standard of Living: Measured by Estimated Female Earned Income / Per Capita Income (c).
• Agricultural female labor participation (d) is not an indicator in GDI (nor in GEM or GII).
• Therefore, (a), (b), and (c) are the true dimensions (Option 2).
• Key Takeaway: GDI evaluates the same three HDI dimensions through a gender lens: life expectancy, educational attainment, and earned income.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔