भारतामध्ये मतदारासाठी अपात्रतेचे कोणते निकष आहेत ?
(a) वास्तव्य नसणे
(b) मानसिक दुर्बलता
(c) गुन्हा किंवा भ्रष्टाचार किंवा बेकायदेशीर कृत्य
(d) आर्थिक लाभाचे पद धारण केल्यास
पर्यायी उत्तरे :
भारतामध्ये मतदारासाठी अपात्रतेचे कोणते निकष आहेत ?
(a) वास्तव्य नसणे
(b) मानसिक दुर्बलता
(c) गुन्हा किंवा भ्रष्टाचार किंवा बेकायदेशीर कृत्य
(d) आर्थिक लाभाचे पद धारण केल्यास
पर्यायी उत्तरे :
What are disqualifications of voter in India?
(a) Ground of non-residence
(b) Unsoundness of mind
(c) Crime or corrupt or illegal practice
(d) Holding office of profit
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (फक्त (a), (b), (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मतदारांच्या अपात्रतेचे घटनात्मक व कायदेशीर निकष (कलम ३२६ व RPA १९५०):
• कलम ३२६ मधील तरतूद: १८ वर्षे पूर्ण असलेल्या प्रत्येक भारतीय नागरिकाला मतदानाचा हक्क आहे; केवळ खालील आधारांवर कायदा करून व्यक्तीला अपात्र ठरवले जाऊ शकते:
• अनिवासी असणे (Non-residence) [विधान (a)]
• विकृतचित्तता / मानसिक दुर्बलता (Unsoundness of mind) [विधान (b)]
• गुन्हा, भ्रष्टाचार किंवा बेकायदेशीर कृत्य [विधान (c)]
• लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५० चे कलम १६ देखील या तीन आधारांवर मतदार यादीत नाव नोंदवण्यास अपात्र ठरवते.
• आर्थिक लाभाचे पद (Office of Profit) धारण करणे [विधान (d)]: हा निकष संसद सदस्य (कलम १०२) किंवा विधानमंडळ सदस्य (कलम १९१) म्हणून अपात्रतेचा निकष आहे; मतदार म्हणून अपात्रतेचा नाही.
• महत्त्वाची टीप: कलम ३२६ नुसार मतदारासाठी अपात्रतेचे निकष अनिवासी, विकृतचित्त व गुन्हा/भ्रष्टाचार हे आहेत; लाभाचे पद हा आमदारांसाठीचा निकष आहे.
The correct answer is Option A (Only (a), (b), (c)).
Key Points:
• Disqualifications for Registration as a Voter (Article 326 & RPA 1950):
• Article 326 (Universal Adult Suffrage): Guarantees voting rights to every citizen aged 18+, unless disqualified under the Constitution or any law on specific grounds: non-residence, unsoundness of mind, crime or corrupt or illegal practice.
• Section 16 of Representation of the People Act, 1950: Reiterates these exact grounds for disqualification of a voter:
• (a) Not being a citizen of India.
• (b) Being of unsound mind and declared so by a competent court.
• (c) Disqualified from voting under laws relating to corrupt practices and other offences in connection with elections.
• Holding an Office of Profit [Ground (d)]: Is a disqualification for being chosen as a Member of Parliament (Article 102) or State Legislature (Article 191), NOT a disqualification for being a voter.
• Key Takeaway: Under Article 326 and RPA 1950, voter disqualifications are non-residence, unsound mind, and crime/corrupt practice (not office of profit).
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारतीय राज्य घटनेच्या कोणत्या कलमांद्वारे / कलमाद्वारे निवडण...
मार्क्सवादी कम्यूनिस्ट पक्षाबरोबर पुढीलपैकी कोणती विद्यार्थी...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?