महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा (MGNREGA) अंतर्गत, एका आर्थिक वर्षात किती दिवसांच्या हमीपूर्वक मजुरीच्या रोजगाराची तरतूद आहे?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (१०० दिवस) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मनरेगा कायदा (२००५) आणि १०० दिवसांची हमी: राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा (NREGA) सप्टेंबर २००५ मध्ये संसदेने संमत केला आणि २ फेब्रुवारी २००६ पासून तो लागू झाला (२ ऑक्टोबर २००९ रोजी त्याचे नामांतर 'महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा - MGNREGA' असे करण्यात आले).
• वैधानिक रोजगार हक्क: या कायद्यांतर्गत ग्रामीण भागातील प्रत्येक कुटुंबाला, ज्यातील प्रौढ सदस्य स्वेच्छेने अकुशल शारीरिक श्रम (Unskilled Manual Work) करण्यास तयार आहेत, त्यांना एका आर्थिक वर्षात किमान १०० दिवसांच्या हमीपूर्वक मजुरीच्या रोजगाराची कायदेशीर हमी दिली जाते.
• महत्त्वाच्या तरतुदी: अर्ज केल्यापासून १५ दिवसांच्या आत रोजगार देणे बंधनकारक आहे (अन्यथा बेरोजगारी भत्ता देण्याची तरतूद आहे), कामाचे ठिकाण घरापासून ५ किमीच्या आत असावे (त्याबाहेर असल्यास १०% अतिरिक्त मजुरी), आणि एकूण लाभार्थ्यांपैकी किमान १/३ (३३%) महिला असणे आवश्यक आहे.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: अवर्षणप्रवण, दुष्काळग्रस्त किंवा अनुसूचित जमातींच्या वनहक्क (FRA) धारक कुटुंबांना शासनाच्या विशेष तरतुदीनुसार ५० अतिरिक्त दिवस (एकूण १५० दिवस) रोजगार दिला जाऊ शकतो, परंतु मूळ कायदेशीर हमी १०० दिवसांचीच आहे.
• महत्त्वाची टीप: मनरेगा (MGNREGA) अंतर्गत ग्रामीण कुटुंबाला एका आर्थिक वर्षात किमान १०० दिवसांच्या अकुशल मजुरीच्या रोजगाराची कायदेशीर हमी दिली जाते.
The correct answer is Option B (100 days).
Key Points:
• Statutory Mandate of MGNREGA: Enacted in September 2005 as NREGA and implemented from 2 February 2006 (renamed MGNREGA on 2 October 2009), the Act provides a legal right to work by guaranteeing at least 100 days of wage employment in a financial year to every rural household whose adult members volunteer to do unskilled manual work.
• Key Operational Safeguards: Work must be provided within 15 days of demand failing which the applicant is entitled to an unemployment allowance; work must be located within a 5 km radius of the village (or 10% extra wage is paid for transport), and at least one-third (33%) of beneficiaries must be women.
• Decentralized Planning: Gram Sabhas and Gram Panchayats are the principal authorities for planning and executing at least 50% of the works (focusing on water conservation, drought-proofing, and rural connectivity).
• Distractor Analysis: While an additional 50 days (totalling 150 days) may be notified in drought-hit areas or for FRA tribal households, the universal statutory baseline across India is strictly 100 days.
• Key Takeaway: MGNREGA legally guarantees 100 days of unskilled wage employment per financial year to every rural household.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतात हंगामी बेरोजगारीचे मुख्य कारण खालीलपैकी कोणते आहे?
भारतीय संविधानातील कोणते कलम केंद्रीय अर्थसंकल्पाशी (वार्षिक...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?