संविधानाच्या कलम ३४४ अंतर्गत, १९५५ मध्ये स्थापन केलेल्या पहिल्या अधिकृत भाषा आयोगाचे अध्यक्ष म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली होती?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (बी. जी. खेर) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पहिला अधिकृत भाषा आयोग (१९५५) व बी. जी. खेर: भारतीय संविधानाच्या भाग १७ मधील कलम ३४४(१) नुसार, राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी ७ जून १९५५ रोजी मुंबई राज्याचे माजी मुख्यमंत्री बाळासाहेब गंगाधर खेर (B. G. Kher) यांच्या अध्यक्षतेखाली देशातील पहिल्या अधिकृत भाषा आयोगाची (Official Language Commission) नियुक्ती केली होती.
• अहवाल व संसदीय समिती (जी. बी. पंत समिती): खेर आयोगाने १९५६ मध्ये आपला अहवाल राष्ट्रपतींना सादर केला. त्यानंतर कलम ३४४(४) मधील तरतुदीनुसार १९५७ मध्ये तत्कालीन केंद्रीय गृहमंत्री पंडित गोविंद वल्लभ पंत (G. B. Pant) यांच्या अध्यक्षतेखाली ३० सदस्यांची (२० लोकसभा + १० राज्यसभा) संसदीय समिती या अहवालाचे परीक्षण करण्यासाठी नेमण्यात आली.
• कलम ३४४ ची घटनात्मक तरतूद: संविधान लागू झाल्यापासून ५ वर्षांच्या आत आणि त्यानंतर १० वर्षांच्या समाप्तीनंतर राष्ट्रपती अधिकृत भाषा आयोग नेमतील अशी कलम ३४४ मध्ये तरतूद आहे, ज्याचे कार्य संघाच्या अधिकृत कामकाजासाठी हिंदीचा अधिकाधिक वापर आणि इंग्रजीच्या वापरावरील निर्बंधांबाबत शिफारस करणे हे होते.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: जी. बी. पंत हे १९५७ च्या संसदीय राजभाषा समितीचे अध्यक्ष होते, डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे भारताचे पहिले राष्ट्रपती व संविधान सभेचे अध्यक्ष होते, तर एस. के. धर हे १९४८ च्या भाषावार प्रांतरचना आयोगाचे (Dhar Commission) अध्यक्ष होते.
• महत्त्वाची टीप: संविधानाच्या कलम ३४४ अंतर्गत १९५५ मध्ये नेमलेल्या पहिल्या अधिकृत भाषा आयोगाचे अध्यक्ष बी. जी. खेर (बाळासाहेब गंगाधर खेर) हे होते.
The correct answer is Option A (B. G. Kher).
Key Points:
• First Official Language Commission (1955) under B. G. Kher: Exercising powers under Article 344(1) of Part XVII of the Constitution, the President of India appointed the first Official Language Commission on 7 June 1955 under the chairmanship of Shri Balasaheb Gangadhar Kher (B. G. Kher), the former Premier/Chief Minister of Bombay State.
• Report & G. B. Pant Parliamentary Committee (1957): The B. G. Kher Commission submitted its report to the President in 1956. In accordance with Article 344(4), this report was examined in 1957 by a 30-member Joint Parliamentary Committee (20 from Lok Sabha and 10 from Rajya Sabha) chaired by Union Home Minister Pandit Govind Ballabh Pant.
• Constitutional Mandate of Article 344: Article 344 empowers the President to constitute a Commission representing the various languages specified in the Eighth Schedule to make recommendations on the progressive use of Hindi for official purposes of the Union and leads to the enactment of the Official Languages Act, 1963.
• Distractor Analysis: G. B. Pant chaired the 1957 Parliamentary Committee on Official Language, Dr. Rajendra Prasad was the President of India who appointed the Commission, and Justice S. K. Dhar chaired the 1948 Linguistic Provinces Commission.
• Key Takeaway: B. G. Kher was appointed Chairperson of India's first Official Language Commission constituted in 1955 under Article 344.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
कोणत्या घटनादुरुस्तीने अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती...
१९८३ मध्ये स्थापन केलेल्या सरकारिया आयोगाला खालीलपैकी कोणत्य...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?