भारतीय संविधानाच्या प्रास्ताविकेतील 'सार्वभौम' या संकल्पनेतून खालीलपैकी कोणकोणता अर्थ ध्वनित होतो ?
(a) बाह्य हस्तक्षेपाविना भारत स्वतःशी निगडीत निर्णय घेऊ शकतो व रद्द करू शकतो.
(b) संघ आणि घटक राज्ये दोन्ही सार्वभौम आहेत.
(c) भारताचा संघ परकीय भूप्रदेश हस्तगत करू शकतो.
(d) भारताच्या संघाकडे राष्ट्रीय भूप्रदेशात फेरफार करण्याचे अधिकार आहेत.
पर्याय उत्तरे :
भारतीय संविधानाच्या प्रास्ताविकेतील 'सार्वभौम' या संकल्पनेतून खालीलपैकी कोणकोणता अर्थ ध्वनित होतो ?
(a) बाह्य हस्तक्षेपाविना भारत स्वतःशी निगडीत निर्णय घेऊ शकतो व रद्द करू शकतो.
(b) संघ आणि घटक राज्ये दोन्ही सार्वभौम आहेत.
(c) भारताचा संघ परकीय भूप्रदेश हस्तगत करू शकतो.
(d) भारताच्या संघाकडे राष्ट्रीय भूप्रदेशात फेरफार करण्याचे अधिकार आहेत.
पर्याय उत्तरे :
The term 'Sovereign' in the preamble of the Constitution of India subscribes to which of the following meanings ?
(a) India can make and unmake any decision with respect to itself without any interference from outside
(b) Union and states both are sovereign
(c) Union of India can acquire foreign territory
(d) Union of India has the power to cede parts of national territory
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (c), (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• 'सार्वभौम' शब्दाचा अर्थ: भारत हा कोणत्याही परकीय सत्तेचा अंमलाखालील देश नसून बाह्य हस्तक्षेपाविना स्वतःचे अंतर्गत व परराष्ट्र धोरण ठरवणारा स्वतंत्र देश आहे (विधान a सत्य).
• संघ आणि घटक राज्ये सार्वभौम असणे (विधान b): चुकीचे. भारतीय संघराज्यात घटक राज्ये सार्वभौम नसतात; सार्वभौमत्व हे संपूर्ण भारतीय राष्ट्राकडे (Union) असते.
• भूप्रदेशविषयक अधिकार (विधाने c व d): सार्वभौम देश म्हणून भारताला परकीय भूप्रदेश संपादन करण्याचे (c) आणि कलम 3 अन्वये देशांतर्गत सीमा बदलण्याचे वा भूभाग इतर देशास देण्याचे कायदेशीर अधिकार असतात (d सत्य).
• निष्कर्ष: विधाने (a), (c) आणि (d) योग्य आहेत, त्यामुळे पर्याय (3) अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: सार्वभौम म्हणजे बाह्य हस्तक्षेपाशिवाय निर्णय घेणे; घटक राज्ये सार्वभौम नसतात, तर केंद्र सरकार भूमी संपादित करू शकते व फेरफार करू शकते.
The correct answer is Option C ((a), (c), (d)).
Key Points:
• Meaning of 'Sovereign': Implies that India is neither a dependency nor a dominion of any other nation, but an independent state subject to no external control, possessing full authority to make and unmake domestic and foreign decisions (Statement a is correct).
• Federal Sovereignty (Statement b): Incorrect. In a federation, states are not sovereign entities; sovereignty rests with the nation-state as a whole (Union), and states derive authority from the Constitution.
• Territorial Sovereignty (Statements c & d): As a sovereign entity, the Union of India holds inherent international legal power to acquire foreign territories (c) and to cede or alter national territory pursuant to constitutional mechanisms under Article 3 (d is correct).
• Conclusion: Statements (a), (c), and (d) are correct, making option (3) the official choice.
• Key Takeaway: Sovereignty means complete internal and external independence; it vests solely in the Union, which can acquire or alter territories, not in individual states.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालीलपैकी कोणत्या न्यायालयीन निर्णयाद्वारे प्रास्ताविका ही घ...
कोणत्या कालावधीत पंचवार्षिक योजना कार्यान्वित नव्हत्या किंवा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
