#53📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper(2016) +1 गुण

सुरेश तेंडुलकर (2009) समितीने अगोदरच्या दारिद्रय अनुमान पद्धतीतील तीन त्रुटी दाखविल्या त्या म्हणजे (a) अन्नघटक कालबाह्य (b) चलनवाढीचा सदोष निर्देशांक (c) जन्म दर निर्देशांक (d) शासಾಗಲೇ शिक्षण व आरोग्य सुविधांचा पुरवठा पर्यायी उत्तरे :

The Suresh Tendulkar Committee (2009) has pointed out the three deficiencies in earlier poverty estimation methods. They are: (a) Outdated food articles (b) Defective inflation index (c) Birth rate index (d) Facilities given by Government in education and health Answer options:
पर्याय (Options):
a
वरील (a), (b), (c)
(a), (b), (c) of above
b
वरील (a), (b), (d)
(a), (b), (d) of above
✓ योग्य उत्तर
c
वरील (a), (c), (d)
(a), (c), (d) of above
d
वरील (b), (c), (d)
(b), (c), (d) of above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (वरील (a), (b), (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• योग्य पर्याय मूल्यमापन: या प्रश्नाचे अचूक उत्तर पर्याय (2) वरील (a), (b), (d) हे आहे.
• सुरेश तेंडुलकर समिती (२००९) मधील त्रुटी:
• जुन्या दारिद्र्य मोजमापाच्या पद्धतींमध्ये तेंडुलकर समितीने खालील प्रमुख त्रुटी दर्शवल्या होत्या:
• (a) अन्नघटक कालबाह्य: जुन्या पद्धतीतील अन्नघटकांचे बास्केट कालबाह्य झाले होते आणि ते लोकांच्या बदललेल्या जीवनशैलीशी सुसंगत नव्हते. (योग्य)
• (b) चलनवाढीचा सदोष निर्देशांक: वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये किमती बदलताना वापरला जाणारा चलनवाढीचा निर्देशांक सदोष होता. (योग्य)
• (c) जन्म दर निर्देशांक: जन्मदर हा लोकसंख्या बदलाशी संबंधित आहे, दारिद्र्य बास्केटमधील त्रुटीशी नाही. (चुकीचे)
• (d) शासनाद्वारे शिक्षण व आरोग्य सुविधांचा पुरवठा: पूर्वीच्या पद्धतीत आरोग्य व शिक्षणावर होणारा खर्च आणि सरकारी सुविधांचा प्रभावी विचार केला गेला नव्हता. (योग्य)
• परीक्षा दृष्टीकोन: तेंडुलकर समितीने केवळ उष्मांकाऐवजी आरोग्य आणि शिक्षणाच्या खर्चाला महत्त्व देऊन दारिद्र्यरेषा नव्याने परिभाषित केली.
• महत्त्वाची टीप: तेंडुलकर समितीने कालबाह्य अन्नघटक, सदोष चलनवाढ निर्देशांक आणि आरोग्य-शिक्षणाकडे दुर्लक्ष या जुन्या पद्धतीतील त्रुटी दाखवल्या.

The correct answer is Option B ((a), (b), (d) of above).

Key Points:
• Correct Option Evaluation: The correct answer is option (2) (a), (b), (d) of above.
• Suresh Tendulkar Committee (2009) Findings on Poverty Deficiencies:
• The Tendulkar Committee identified major flaws in older poverty estimation methodologies (such as the Lakdawala committee approach):
• (a) Outdated food articles: Consumption baskets were based on obsolete dietary habits and nutritional requirements that failed to reflect modern consumption patterns. (Valid deficiency)
• (b) Defective inflation index: Price adjustment indices used to update poverty lines over time across states suffered from errors and regional distortions. (Valid deficiency)
• (c) Birth rate index: Birth rate was not a deficiency considered in poverty basket reviews (birth rate measures demographic trends, not consumption expenditure baskets). (Incorrect)
• (d) Facilities given by Government in education and health: Previous methods ignored private vs. public provisioning and out-of-pocket expenditures on health and education. Tendulkar factored these in. (Valid deficiency)
• Exam Insight: Tendulkar shifted focus from calorie-only consumption to a broader comprehensive poverty line basket (PLB).
• Key Takeaway: Tendulkar committee pointed out outdated food articles, defective inflation indices, and ignored education/health facilities as major flaws.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔