भारत सरकारने 1 जून, 1997 पासून लक्ष्याधारित सार्वजनिक वितरण व्यवस्था अंमलात आणली. याचे स्वरूप पुढील प्रमाणे आहे :
(a) लक्ष्याधारित व्यवस्था
(b) दुहेरी किंमत
(c) केंद्र व राज्याचे नियंत्रण
(d) एकेरी किंमत
पर्यायी उत्तरे :
भारत सरकारने 1 जून, 1997 पासून लक्ष्याधारित सार्वजनिक वितरण व्यवस्था अंमलात आणली. याचे स्वरूप पुढील प्रमाणे आहे :
(a) लक्ष्याधारित व्यवस्था
(b) दुहेरी किंमत
(c) केंद्र व राज्याचे नियंत्रण
(d) एकेरी किंमत
पर्यायी उत्तरे :
The Government of India implemented a targeted public distribution system from 1st June, 1997. Its format is as follows:
(a) Targeted system
(b) Double price
(c) Control of Centre and State
(d) Single price
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b) आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लक्ष्याधारित सार्वजनिक वितरण व्यवस्था (TPDS): केंद्र सरकारने १ जून १९९७ पासून जुन्या सार्वत्रिक वितरण व्यवस्थेच्या जागी TPDS ही लक्ष्यित व्यवस्था लागू केली.
• TPDS चे त्रिस्तरीय स्वरूप:
• लक्ष्याधारित व्यवस्था: लाभार्थ्यांची विभागणी दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) आणि दारिद्र्यरेषेवरील (APL) अशा दोन निश्चित गटांत करण्यात आली (विधान a).
• दुहेरी किंमत रचना: BPL कुटुंबांसाठी अत्यंत सवलतीचा दर आणि APL कुटुंबांसाठी उत्पादन खर्चाशी मिळताजुळता उच्च दर अशी दुहेरी किंमत लागू झाली (विधान b).
• केंद्र व राज्याचे संयुक्त नियंत्रण: अन्नधान्याची खरेदी, साठवण आणि राज्यांपर्यंत वाहतूक केंद्र सरकार करते; तर लाभार्थ्यांची निवड, रेशन कार्ड वाटप आणि रेशन दुकानांचे नियंत्रण राज्य सरकार करते (विधान c).
• आयोगाची अंतिम उत्तरतालिका: विधाने (a), (b) आणि (c) बरोबर असल्याने पर्याय क्र. (४) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: १ जून १९९७ रोजी सुरू झालेली TPDS व्यवस्था ही लक्ष्याधारित रचना, दुहेरी किंमत आणि केंद्र-राज्याचे संयुक्त नियंत्रण यावर आधारित होती.
The correct answer is Option D ((a), (b) and (c)).
Key Points:
• Launch of TPDS (1997): The Government of India restructured universal PDS into the Targeted Public Distribution System (TPDS) with effect from 1st June, 1997.
• Structural Formats of TPDS:
• Targeted Architecture: Beneficiaries were categorized into Below Poverty Line (BPL) and Above Poverty Line (APL) groups (Statement a).
• Dual Pricing Mechanism: Subsidized issue prices were differentiated, charging a deeply subsidized price for BPL quotas and near-economic-cost prices for APL allotments (Statement b).
• Joint Centre-State Control: Operates under shared federal governance—the Centre procures, stores, and allocates foodgrains up to state depots, while States identify beneficiaries, issue ration cards, and supervise Fair Price Shops (Statement c).
• Official Key: Statements (a), (b), and (c) are correct, confirming Option (4).
• Key Takeaway: TPDS (1st June 1997) introduced targeted BPL/APL categorization, dual issue pricing, and joint Centre-State operational control.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
गेल्या दोन दशकात, भारतातील अन्नधान्याच्या उत्पादनाची वाढ मंद...
खालील विधाने विचारात घ्या : (a) अन्नधान्याचे ऑनलाईन वाटप सर्...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :