बेरोजगारी, वार्धक्य, आजारपण आणि अपंगत्व आणि इतर _____ बाबतीत सरकारने सार्वजनिक मदतीचा हक्क द्यावा असे राज्याच्या धोरणांच्या मार्गदर्शक तत्वांमध्ये सुचवले आहे.
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (अवांछित परिस्थितीच्या (आकस्मिक आपत्ती)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• घटनेचा अनुच्छेद 41: कामाचा, शिक्षणाचा आणि सार्वजनिक मदतीचा हक्क:
• मूळ घटनात्मक मजकूर: अनुच्छेद 41 नुसार : *"राज्य आपल्या आर्थिक क्षमतेच्या आणि विकासाच्या मर्यादेत राहून, बेरोजगारी, वार्धक्य, आजारपण आणि अपंगत्व व इतर अवांछित परिस्थितीच्या (Undeserved Want) प्रसंगी कामाचा, शिक्षणाचा आणि सार्वजनिक सहाय्याचा हक्क मिळवून देण्यासाठी प्रभावी तरतूद करेल."*
• 'अवांछित परिस्थिती' चा अर्थ: स्वतःच्या नियंत्रणाबाहेरील कारणांमुळे (उदा. अचानक आलेली आपत्ती, अनाथत्व, गरिबी) उद्भवलेली दुर्दैवी परिस्थिती ज्यामध्ये व्यक्तीला शासकीय मदतीची नितांत गरज असते.
• कल्याणकारी योजना: इंदिरा गांधी राष्ट्रीय वृद्धापकाळ निवृत्तीवेतन योजना, अपंग निवृत्तीवेतन यांसारख्या सर्व सामाजिक सुरक्षा योजनांचे मूळ या अनुच्छेदात आहे.
• महत्त्वाची टीप: अनुच्छेद 41 अंतर्गत बेरोजगारी, वार्धक्य, आजारपण, अपंगत्व आणि अवांछित आपत्तीमध्ये सार्वजनिक मदत देण्याचे निर्देश आहेत.
The correct answer is Option B (Undeserved want).
Key Points:
• Article 41 of the Indian Constitution:
• Verbatim Constitutional Text: Article 41 directs: *"The State shall, within the limits of its economic capacity and development, make effective provision for securing the right to work, to education and to public assistance in cases of unemployment, old age, sickness and disablement, and in other cases of undeserved want."*
• Concept of 'Undeserved Want': It refers to situations of acute deprivation or distress arising from circumstances beyond an individual's control (such as natural calamities, economic collapse, or unforeseen destitution).
• Welfare Programs: Key welfare schemes like the National Social Assistance Programme (NSAP) and social security pensions draw direct legitimacy from the mandate under Article 41.
• Key Takeaway: Article 41 specifies public assistance for unemployment, old age, sickness, disablement, and undeserved want.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
लोकसभेच्या कामकाजाच्या नियमात _____ ठरावासंबंधी विशिष्ट तरतू...
नवतेज सिंग जोहर आणि इतर विरुद्ध भारत सरकार या खटल्यामध्ये सर...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?