कथन I : "सुक्ष्म आणि लघु उद्योगामध्ये मोठ्या उद्योगापेक्षा चारपट अधिक श्रम सामावून घेण्याची क्षमता आहे."
कथन II : "सन 2012 - 13 मध्ये सुक्ष्म लघु-मध्यम उद्योगांचा (MSME) सकल राष्ट्रीय उत्पादनातील वाटा 7-3 टक्के तर एकूण उत्पादन 37-5 टक्के नोंदविले आहे."
(1) फक्त I हे असत्य आहे
(2) फक्त II हे असत्य आहे
(3) I आणि II हे दोन्हीही सत्य आहेत
(4) I आणि II हे दोन्हीही असत्य आहेत
कथन I : "सुक्ष्म आणि लघु उद्योगामध्ये मोठ्या उद्योगापेक्षा चारपट अधिक श्रम सामावून घेण्याची क्षमता आहे."
कथन II : "सन 2012 - 13 मध्ये सुक्ष्म लघु-मध्यम उद्योगांचा (MSME) सकल राष्ट्रीय उत्पादनातील वाटा 7-3 टक्के तर एकूण उत्पादन 37-5 टक्के नोंदविले आहे."
(1) फक्त I हे असत्य आहे
(2) फक्त II हे असत्य आहे
(3) I आणि II हे दोन्हीही सत्य आहेत
(4) I आणि II हे दोन्हीही असत्य आहेत
Statement I: "Labour intensity in the micro and small enterprises sector is almost 4 times higher than the large enterprises."
Statement II: "In the year 2012 - 2013, the MSME sector contributed 7.3 percent of GDP and 37.5 percent of manufacturing output."
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (I आणि II हे दोन्हीही सत्य आहेत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लघुउद्योगांमधील श्रम-सघनता: कथन I सत्य आहे; सूक्ष्म आणि लघु उद्योग हे मोठ्या उद्योगांच्या तुलनेत समान भांडवलात सुमारे चारपट अधिक रोजगार निर्माण करण्याची क्षमता ठेवतात.
• आर्थिक योगदान (२०१२-१३): कथन II देखील सत्य आहे; केंद्रीय MSME मंत्रालय आणि CSO च्या २०१२-१३ च्या अधिकृत आकडेवारीनुसार MSME क्षेत्राचा देशाच्या जीडीपीमधील वाटा ७.३% (उत्पादन क्षेत्रातील) आणि एकूण औद्योगिक उत्पादनातील वाटा ३७.५% इतका नोंदवला गेला होता.
• औद्योगिक महत्त्व: हे क्षेत्र भारताच्या एकूण औद्योगिक उत्पादनात सुमारे ४५% आणि एकूण निर्यातीत ४०% पेक्षा जास्त योगदान देते.
• आयोगाची अंतिम उत्तरतालिका: आयोगाने या प्रश्नासाठी पर्याय क्र. (३) म्हणजेच 'दोन्ही विधाने सत्य आहेत' हे उत्तर निश्चित केले आहे.
• महत्त्वाची टीप: लघु उद्योगांमध्ये मोठ्या उद्योगांपेक्षा चारपट अधिक रोजगार क्षमता असते आणि २०१२-१३ मध्ये त्यांचा उत्पादन वाटा ३७.५% होता.
The correct answer is Option C (Both I and II are true).
Key Points:
• Labour Intensity in MSMEs: Statement I is true. Micro and small enterprises generate roughly 4 times more employment per unit of invested capital compared to capital-intensive large-scale corporations, serving as India's second-largest employer after agriculture.
• Economic Contribution (2012-13): Statement II is true as per the official Annual Report of the Ministry of MSME and the Central Statistics Office (CSO) data for 2012-13, which recorded MSME contribution to GDP at approximately 7.3% (from manufacturing MSMEs) and total share in overall manufacturing output at 37.5%.
• Manufacturing & Exports Engine: MSMEs contribute nearly 45% of overall manufacturing output and over 40% of total merchandise exports in India.
• Official MPSC Answer: Accepted as Option (3) (Both I and II are true).
• Key Takeaway: MSMEs have 4 times higher labour intensity than large enterprises and contributed ~7.3% to GDP and 37.5% to manufacturing output in 2012-13.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
नवीन आर्थिक धोरण, 1991 अन्वये MRTP कायद्याची खालीलपैकी कोणती...
रिझर्व बँक ऑफ इंडियाने सुरू केलेल्या "सार्वभौम सुवर्ण रोख्या...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :