नवीन आर्थिक धोरण, 1991 अन्वये MRTP कायद्याची खालीलपैकी कोणती वैशिष्ट्ये नाहीत (संदर्भ भारत) ?
(a) कंपन्यांना गुंतवणुकीसाठी MRTP आयोगाची पूर्व परवानगी आवश्यक आहे.
(b) MRTP आयोगाच्या अधिकारात वाढ केली गेली.
(c) अनुचित व्यापार-व्यवहाराबाबत दंडाच्या तरतूदी अधिक कठोर केल्या.
(d) महासंचालकामार्फत प्राथमिक तपास अनिवार्य आहे.
पर्यायी उत्तरे :
नवीन आर्थिक धोरण, 1991 अन्वये MRTP कायद्याची खालीलपैकी कोणती वैशिष्ट्ये नाहीत (संदर्भ भारत) ?
(a) कंपन्यांना गुंतवणुकीसाठी MRTP आयोगाची पूर्व परवानगी आवश्यक आहे.
(b) MRTP आयोगाच्या अधिकारात वाढ केली गेली.
(c) अनुचित व्यापार-व्यवहाराबाबत दंडाच्या तरतूदी अधिक कठोर केल्या.
(d) महासंचालकामार्फत प्राथमिक तपास अनिवार्य आहे.
पर्यायी उत्तरे :
According to the New Economic Policy, 1991, which are not the features of the MRTP Act (Ref. India)?
(a) Company needed prior permission of MRTP Commission for investment.
(b) Power of MRTP Commission widened.
(c) Penalty provisions for unfair trade practices are more strict.
(d) Primary investigation by Director General is made compulsory.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (केवळ (a) आणि (d) बरोबर आहेत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १९९१ च्या MRTP सुधारणा: १९९१ च्या नवीन आर्थिक धोरणांतर्गत मक्तेदारी व निर्बंधात्मक व्यापार पद्धती कायद्यात (MRTP Act, 1969) मूलभूत बदल करण्यात आले.
• पूर्वपरवानगी रद्द: १९९१ च्या सुधारणांनुसार मोठ्या उद्योग समूहांना नवीन प्रकल्प सुरू करण्यासाठी, विस्तार करण्यासाठी किंवा विलीनीकरणासाठी MRTP आयोगाची पूर्वपरवानगी घेण्याची अट पूर्णपणे रद्द करण्यात आली (विधान a हे वैशिष्ट्य राहिले नाही).
• तपास पद्धती: महासंचालकांमार्फत प्रत्येक बाबतीत होणारा प्राथमिक तपास अनिवार्य न ठेवता नियमांत शिथिलता आणली गेली (विधान d वैशिष्ट्य राहिले नाही).
• अनुचित व्यापारावर भर: आयोगाचे लक्ष केवळ अनुचित व्यापार पद्धती (UTP) आणि ग्राहकांची फसवणूक रोखण्यावर केंद्रित करण्यात आले.
• कायदा निरसन: पुढे २००९ मध्ये MRTP कायदा रद्द करून त्याच्या जागी स्पर्धा कायदा, २००२ (Competition Act, 2002) लागू करण्यात आला.
• महत्त्वाची टीप: १९९१ च्या सुधारणांनंतर गुंतवणुकीसाठी MRTP ची पूर्वपरवानगी आणि महासंचालकांची अनिवार्य प्राथमिक चौकशी ही वैशिष्ट्ये रद्द झाली.
The correct answer is Option B (Only (a) and (d) are correct).
Key Points:
• 1991 MRTP Reforms: The Monopolies and Restrictive Trade Practices (MRTP) Act, 1969 was substantially restructured under the New Economic Policy of 1991.
• Abolition of Prior Approvals: Under the 1991 amendments, pre-entry regulatory scrutiny was scrapped. Companies no longer required prior government/MRTP permission for expansion, establishment of new undertakings, mergers, or amalgamations (Statement a ceased to be a feature).
• Investigation Rules: Mandatory preliminary investigations across all complaints were eased to streamline enforcement (Statement d ceased to be mandatory).
• Focus on Unfair Practices: The Commission shifted its core mandate to checking unfair trade practices (UTP) and restrictive trade practices (RTP).
• Repeal: The MRTP Act was eventually repealed and replaced by the Competition Act, 2002 (introducing the Competition Commission of India - CCI).
• Key Takeaway: Under 1991 reforms, prior investment permission and compulsory preliminary DG investigations were eliminated from the MRTP Act framework.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतातील वित्त आयोग व त्यांचे अध्यक्ष खाळी देण्यात आले आहेत....
कथन I : "सुक्ष्म आणि लघु उद्योगामध्ये मोठ्या उद्योगापेक्षा च...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :