पाकिस्तानातून स्थलांतर करून भारतात आलेल्या विवक्षित व्यक्तींचे नागरिकत्वाचे हक्क याबाबत योग्य कथन/ने ओळखा.
जी व्यक्ती आता पाकिस्तानात समाविष्ट असलेल्या राज्यक्षेत्रातून स्थलांतर करून भारताच्या राज्यक्षेत्रात आलेली आहे, ती व्यक्ती भारतीय संविधानाच्या प्रारंभी भारताचे नागरिक असल्याचे मानले जाईल, जर
अ. तिचा अथवा तिच्या मातापित्यांपैकी किंवा तिच्या आजोबा-आजीपैकी कोणाही एकाचा भारत शासन अधिनियम, 1935 यात व्याख्या केलेल्या भारतात जन्म झाला असेल, तर
ब. अशा व्यक्तीने 19 जुलै 1948 या दिवसापूर्वी याप्रमाणे स्थलांतर केलेले असेल त्याबाबतीत, आपल्या स्थलांतराच्या दिनांकापासून ती भारताच्या राज्यक्षेत्रात सामान्यतः निवासी असेल तर
पाकिस्तानातून स्थलांतर करून भारतात आलेल्या विवक्षित व्यक्तींचे नागरिकत्वाचे हक्क याबाबत योग्य कथन/ने ओळखा.
जी व्यक्ती आता पाकिस्तानात समाविष्ट असलेल्या राज्यक्षेत्रातून स्थलांतर करून भारताच्या राज्यक्षेत्रात आलेली आहे, ती व्यक्ती भारतीय संविधानाच्या प्रारंभी भारताचे नागरिक असल्याचे मानले जाईल, जर
अ. तिचा अथवा तिच्या मातापित्यांपैकी किंवा तिच्या आजोबा-आजीपैकी कोणाही एकाचा भारत शासन अधिनियम, 1935 यात व्याख्या केलेल्या भारतात जन्म झाला असेल, तर
ब. अशा व्यक्तीने 19 जुलै 1948 या दिवसापूर्वी याप्रमाणे स्थलांतर केलेले असेल त्याबाबतीत, आपल्या स्थलांतराच्या दिनांकापासून ती भारताच्या राज्यक्षेत्रात सामान्यतः निवासी असेल तर
Select the correct statement about Rights of Citizenship of certain persons who have migrated to India from Pakistan.
A person who has migrated to the territory of India from the territory now included in Pakistan shall be deemed to be a citizen of India at the commencement of Indian Constitution, if
A. He or either of his parents or any of his grand-parents was born in India as defined in the Govt. of India Act, 1935.
B. In the case where such person has so migrated before the 19th July, 1948, he has been ordinarily resident in the territory of India since the date of his migration.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((अ) व (ब) दोन्ही) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद ६ नुसार, पाकिस्तानातून भारतात स्थलांतरित झालेली व्यक्ती संविधानाच्या प्रारंभी भारताची नागरिक मानली जाईल जर:
• अट (a): तिचा किंवा तिच्या आई-वडिलांपैकी अथवा आजी-आजोबांपैकी कोणाचाही जन्म भारत शासन कायदा, १९३५ मध्ये व्याख्या केलेल्या अखंड भारतात झालेला असावा (विधान अ बरोबर आहे).
• अट (b)(i): जर ती व्यक्ती १९ जुलै १९४८ पूर्वी भारतात स्थलांतरित झाली असेल, तर ती स्थलांतराच्या तारखेपासून भारतात सामान्यतः निवासी असावी (विधान ब बरोबर आहे).
• अट (b)(ii): जर ती व्यक्ती १९ जुलै १९४८ रोजी किंवा त्यानंतर स्थलांतरित झाली असेल, तर तिने नोंदणीसाठी अर्जापूर्वी किमान ६ महिने वास्तव्य करून रीतसर नोंदणी केलेली असावी.
• प्रस्तुत दोन्ही विधाने अनुच्छेद ६ च्या अटी तंतोतंत स्पष्ट करतात, म्हणून '(अ) व (ब) दोन्ही' योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: अनुच्छेद ६ नुसार १९ जुलै १९४८ पूर्वी पाकिस्तानातून आलेल्या आणि अखंड भारतात जन्मलेल्या व्यक्ती स्थलांतरापासून सामान्यतः निवासी असल्यास नागरिक मानल्या जातात.
The correct answer is Option C (Both (A) and (B)).
Key Points:
• Constitutional Provisions under Article 6 (Citizenship of Migrants from Pakistan):
• Article 6 provides that a person who has migrated from Pakistan to India becomes an Indian citizen at the commencement of the Constitution if:
• Clause (a): He or either of his parents or any of his grandparents was born in undivided India (as defined in the Government of India Act, 1935) (Statement A is correct).
• Clause (b)(i): In case he migrated BEFORE 19th July 1948, he has been ordinarily resident in India since the date of his migration (Statement B is correct).
• Clause (b)(ii): In case he migrated ON OR AFTER 19th July 1948, he had registered as a citizen of India after residing for at least six months preceding the date of application.
• Since both statements accurately state the constitutional conditions under Article 6, 'Both (A) and (B)' is correct.
• Key Takeaway: Under Article 6, migrants from Pakistan before 19 July 1948 acquired citizenship if born in undivided India and ordinarily resident since migration.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
जोड्या लावा (राज्यांसाठी विशेष तरतूदी बाबत अनुच्छेद). 'अ' (अ...
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या काळात भाषिक व सांस्कृतिक आधाराव...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.