फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1973 _____ अन्वये प्रत्येक व्यक्तिने आपली बायको, मुले व पालक यांचे पालनपोषण करणे हे त्या व्यक्तिचे मूलभूत व नैसर्गिक कर्तव्य आहे असे म्हणून ओळखले जाते.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (कलम 125) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1973 चे कलम 125:
• पोटगी व पालनपोषणाची तरतूद: कलम 125 अन्वये पुरेशी साधने असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने स्वतःचे पालनपोषण करण्यास असमर्थ असणाऱ्या आपली पत्नी, अल्पवयीन मुले आणि वृद्ध आई-वडील यांचे पालनपोषण करणे हे त्याचे मूलभूत व नैसर्गिक कर्तव्य मानले गेले आहे. प्रथम वर्ग न्यायदंडाधिकारी यासाठी मासिक निर्वाह भत्त्याचा आदेश देऊ शकतात.
• सर्वसमावेशक व धर्मनिरपेक्ष स्वरूप: *शाह बानो खटल्यात (1985)* सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की कलम 125 ही धर्मनिरपेक्ष सामाजिक तरतूद असून निराधार महिला व वृद्धांची हेळसांड रोखणे हा तिचा उद्देश आहे.
• इतर कलमे:
• कलम 144: जमावबंदी व शांतता राखण्याचे आदेश.
• कलम 198: वैवाहिक गुन्ह्यांबद्दल फिर्याद.
• MPSC च्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार पर्याय क्र. 3 (कलम 125) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: फौजदारी प्रक्रिया संहितेचे कलम 125 पत्नी, मुले व पालकांच्या पालनपोषणाची वैधानिक जबाबदारी निश्चित करते.
The correct answer is Option C (Section 125).
Key Points:
• Section 125 of the Code of Criminal Procedure, 1973 (CrPC):
• Maintenance Mandate: Under Section 125 of the CrPC, a Magistrate of the first class may order a person having sufficient means to pay a monthly maintenance allowance for the maintenance of his wife, legitimate or illegitimate minor children, and his parents, if they are unable to maintain themselves.
• Secular Social Welfare Measure: The Supreme Court (e.g., *Mohd. Ahmed Khan v. Shah Bano Begum, 1985*) reiterated that Section 125 is a secular, quick, and summary provision designed to prevent destitution and vagrancy, reflecting a natural and moral duty.
• Section 144: Power to issue orders in urgent cases of nuisance or apprehended danger.
• Section 198: Prosecution for offences against marriage.
• Section 181: Place of trial in case of certain offences.
• Key Takeaway: Section 125 of the CrPC enforces the natural duty of a person to maintain their wife, children, and parents.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
पर्यावरण संरक्षण अधिनियम, 1986 नुसार जोड्या लावा : कलम | तरत...
भ्रष्टाचार प्रतिबंध अधिनियम, 1988 मधील कलम 17 नुसार गटात न ब...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?