📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 PaperGoogle वर फॉलो करा

घटनेच्या 19(1)(अ) व्या कलमामधे मान्य केलेल्या नागरिकांच्या अधिकारावर खालील कारणांमुळे वाजवी बंधने येऊ शकतात :
अ. देशाचे सार्वभौमत्व
ब. देशाची एकता
क. प्रांताची सुरक्षितता
ड. सर्वसाधारण जनतेच्या हितासाठी
योग्य पर्याय निवडा :

Reasonable restrictions on the freedom of citizens recognised under Article 19(1)(a) of the Constitution can be imposed in the interest of:
a. Sovereignty of the country
b. Integrity of the country
c. Security of the State
d. Interest of general public
Choose the correct option:

पर्याय (Options):
a
अ आणि क
a and c
b
ब आणि ड
b and d
c
अ आणि ब
a and b
✓ योग्य उत्तर
d
फक्त ड
Only d
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अ आणि ब) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• घटनात्मक तरतूद: भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 19(1)(अ) नुसार सर्व नागरिकांना भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा मूलभूत हक्क बहाल करण्यात आला आहे. मात्र, हा हक्क अनिर्बंध नसून त्यावर कलम 19(2) अन्वये वाजवी बंधने लादली जाऊ शकतात.
• कलम 19(2) मधील बंधने: भारताचे सार्वभौमत्व आणि एकात्मता (Sovereignty and Integrity of India), राज्याची सुरक्षितता, परकीय देशांशी मैत्रीपूर्ण संबंध, सार्वजनिक सुव्यवस्था, सभ्यता किंवा नीतिमत्ता, न्यायालयाचा अवमान, अब्रू नुकसान व अपराधास प्रवृत्त करणे या कारणांवरून मर्यादा घालता येतात. 16 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 1963 द्वारे 'सार्वभौमत्व व एकात्मता' हे शब्द समाविष्ट करण्यात आले.
• पर्यायांचे विश्लेषण: विधान (अ) देशाचे सार्वभौमत्व व (ब) देशाची एकता ही बंधने कलम 19(2) च्या कक्षेत तंतोतंत बसतात. याउलट, 'सर्वसाधारण जनतेच्या हितासाठी' (Interest of general public) हे निर्बंध कलम 19(5) आणि कलम 19(6) अंतर्गत संचार, वास्तव आणि व्यापाराच्या स्वातंत्र्यासाठी लागू होतात, कलम 19(2) साठी नाही.
• महत्त्वाची नोंद: आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (3) म्हणजेच 'अ आणि ब' हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम 19(2) अंतर्गत भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर सार्वभौमत्व, एकात्मता, सुरक्षितता व सार्वजनिक सुव्यवस्था या आधारांवर वाजवी बंधने लादता येतात.

The correct answer is Option C (a and b).

Key Points:
• Constitutional Grounding: Under Article 19(1)(a) of the Indian Constitution, all citizens enjoy the fundamental right to freedom of speech and expression. However, this right is not absolute and is circumscribed by reasonable grounds catalogued in Article 19(2).
• Grounds Under Article 19(2): Clause (2) permits reasonable restrictions imposed in the interests of the sovereignty and integrity of India, the security of the State, friendly relations with foreign States, public order, decency or morality, or in relation to contempt of court, defamation, or incitement to an offence. The words 'sovereignty and integrity of India' were inserted via the 16th Constitutional Amendment Act, 1963.
• Analysis of Options: Statements (a) and (b) pertain directly to 'sovereignty' and 'integrity', qualifying them squarely under Article 19(2). In contrast, 'interest of the general public' is a ground for restriction under Article 19(5) (for movement, residence) and Article 19(6) (for profession/trade), not Article 19(2).
• Key Takeaway: Ground 'interest of general public' does not apply to speech and expression under Clause (2).
• Key Takeaway: Article 19(2) permits reasonable restrictions on speech and expression based on sovereignty, integrity, security of the State, public order, and morality.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔