#34📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

खालील विधाने वाचून अचूक पर्याय निवडा.
(a) प्राधिकार काढण्याचे सर्वोच्च न्यायालयाचे अधिकार केवळ मूलभूत अधिकारांच्या हननासंबंधीच्या खटल्यांपुरते मर्यादित आहेत मात्र उच्च न्यायालयाकडे कोणत्याही अधिकाराचे हनन झाल्यास प्राधिकार काढण्याचे व्यापक अधिकार आहेत.
(b) देहोपस्थितींचा प्राधिकार सर्वोच्च न्यायालय केवळ शासनाला उद्देशून काढू तर उच्च न्यायालय असा आदेश व्यक्तीला उद्देशूनही काढू शकते.
पर्यायी उत्तरे :

Read the statements given below and select the correct option.
(a) The writ jurisdiction of the Supreme Court extends only to cases of violation of fundamental rights while High Courts enjoy wider powers and can issue writs in cases of breach of any right.
(b) While the Supreme Court can issue the writ of habeus corpus only against the state while High Court can issue it against private individuals.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
विधान (a) सत्य आहे मात्र (b) चूकीचे आहे.
Statement (a) is true but (b) is false
✓ योग्य उत्तर
b
विधान (b) सत्य आहे मात्र (a) चूकीचे आहे.
Statement (b) is true but (a) is false
c
दोन्ही विधाने सत्य आहेत.
Both the statements are true
d
दोन्ही विधाने असत्य आहेत.
Both the statements are false
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (विधान (a) सत्य आहे मात्र (b) चूकीचे आहे.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• प्राधिकार/दक्षता अधिकार (विधान a): कलम 32 नुसार सर्वोच्च न्यायालय केवळ मूलभूत हक्कांच्या उल्लंघनावर प्राधिकार काढू शकते, तर कलम 226 नुसार उच्च न्यायालय मूलभूत हक्कांसोबतच इतर कायदेशीर अधिकारांसाठीही (Any other purpose) रिट काढू शकते. त्यामुळे उच्च न्यायालयाचे क्षेत्र अधिक व्यापक आहे. विधान (a) सत्य आहे.
• हेबिअस कॉर्पस (विधान b): देहोपस्थिती (Habeas Corpus) हा रिट आदेश केवळ राज्याविरुद्धच नव्हे, तर अवैध डांबून ठेवणाऱ्या खासगी व्यक्तींविरुद्धही सर्वोच्च व उच्च न्यायालय दोघेही काढू शकतात. त्यामुळे केवळ उच्च न्यायालय काढू शकते हे विधान चुकीचे ठरते.
• निष्कर्ष: विधान (a) सत्य आणि विधान (b) असत्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: उच्च न्यायालयाचे रिट अधिकार सर्वोच्च न्यायालयापेक्षा व्यापक आहेत; मात्र हेबिअस कॉर्पस दोन्ही न्यायालये खासगी व्यक्तीविरुद्ध काढू शकतात.

The correct answer is Option A (Statement (a) is true but (b) is false).

Key Points:
• Writ Jurisdiction Scope (Statement a): Under Article 32, the Supreme Court can issue writs *only* for the enforcement of Fundamental Rights, whereas under Article 226, High Courts can issue writs for Fundamental Rights *as well as* for 'any other purpose' (making High Court writ jurisdiction wider). Statement (a) is true.
• Habeas Corpus Scope (Statement b): The writ of Habeas Corpus (to secure the release of a person unlawfully detained) can be issued against both public authorities/State *and* private individuals by both the Supreme Court and High Courts. Thus, stating that only High Courts can issue it against private individuals makes statement (b) false.
• Conclusion: Statement (a) is true, but statement (b) is false.
• Key Takeaway: High Courts have a wider writ scope than the Supreme Court; however, Habeas Corpus can be issued against private individuals by both courts.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔