#32📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2012 Official Question Paper(2012) +1 गुण

खालील विधान 'अ' आणि रीझन् 'र' वाचा :
विधान 'अ' : नेहरू युगात भारत व अमेरिकेचे (यू.एस.ओ.) संबंध सलोख्याचे नव्हते.
रीझन् 'र' : अमेरिकेला साम्यवादाचा तिटकारा होता, तर नेहरूंवर मार्क्सवादाचा प्रभाव होता.
योग्य पर्याय निवडा :

Read the following statements Assertion 'A' and Reason 'R':
Assertion 'A': Relations between India and U.S.A. were strained during Nehru era.
Reason 'R': U.S.A. hated Communism and Nehru was influenced by Marxism.
Choose the correct option:

पर्याय (Options):
a
'अ' असत्य असून 'र' सत्य आहे.
'A' is false and 'R' is true.
b
'अ' सत्य असून 'र' असत्य आहे.
'A' is true and 'R' is false.
c
'अ' आणि 'र' ही दोन्ही विधाने सत्य असून 'र' हे 'अ' चे सुयोग्य स्पष्टीकरण देते.
Both 'A' and 'R' are true and 'R' is the correct explanation of 'A'.
✓ योग्य उत्तर
d
'अ' आणि 'र' ही दोन्ही विधाने सत्य असली तरी 'र' हे 'अ' चे सुयोग्य स्पष्टीकरण देत नाही.
Both 'A' and 'R' are true but 'R' is not the correct explanation of 'A'.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ('अ' आणि 'र' ही दोन्ही विधाने सत्य असून 'र' हे 'अ' चे सुयोग्य स्पष्टीकरण देते.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नेहरू युग आणि भारत-अमेरिका संबंध:
• विधान 'अ' सत्य आहे: शीतयुद्धाच्या काळात नेहरूंच्या कार्यकाळात भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संबंध तणावपूर्ण व अविश्वासाचे राहिले.
• कारण 'र' सत्य आहे आणि योग्य स्पष्टीकरण देते: अमेरिकेचे परराष्ट्र धोरण हे साम्यवादविरोधी लष्करी आघाड्यांवर (उदा. NATO, SEATO, CENTO) आधारलेले होते.
• दुसरीकडे पंडित नेहरूंवर लोकशाही समाजवाद व मार्क्सवादी आर्थिक विश्लेषणाचा प्रभाव होता, ज्यामुळे भारताने नियोजित मिश्र अर्थव्यवस्था स्वीकारली व सोव्हिएत युनियनशी मैत्री राखली.
• भारताचे अलिप्ततावादी धोरण (NAM), अमेरिकेच्या लष्करी करारांना नकार आणि कम्युनिस्ट चीनला दिलेली मान्यता यामुळे अमेरिकेला भारत साम्यवादाकडे झुकलेला वाटला, ज्यामुळे द्विपक्षीय संबंध ताणले गेले.
• महत्त्वाची टीप: अमेरिकेचा साम्यवाद विरोध आणि नेहरूंचा समाजवादावरील विश्वास व अलिप्ततावाद यामुळे नेहरू युगात भारत-अमेरिका संबंध सलोख्याचे नव्हते.

The correct answer is Option C (Both 'A' and 'R' are true and 'R' is the correct explanation of 'A'.).

Key Points:
• Indo-US Relations in the Nehru Era:
• Assertion (A) is true: Indo-US bilateral ties were frequently strained and characterized by mutual diplomatic friction during the Cold War.
• Reason (R) is true and explains A: The United States under Truman and Eisenhower was locked in aggressive anti-Communist containment (NATO, SEATO, CENTO alliance networks).
• Prime Minister Jawaharlal Nehru was ideologically influenced by democratic socialism and Marxist socio-economic analysis, which shaped India's socialist planning model and close ties with the USSR.
• Nehru's steadfast refusal to join US-led military blocs, adoption of Non-Alignment (NAM), recognition of Communist China in 1949, and opposition to US actions in the Korean and Vietnam wars led Washington to view India as pro-Soviet, thereby straining relations.
• Key Takeaway: Indo-US relations were strained in the Nehru era because Nehru's socialist leaning and Non-Alignment clashed with US Cold War anti-communism.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...

वाचा➔
🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔