ब्रिटिश भारतातील महसूल पद्धती कालक्रमानुसार लावा.
अ. कायमधारा पद्धती
ब. महालवारी पद्धती
क. रयतवारी पद्धती
ड. बोली पद्धती
ब्रिटिश भारतातील महसूल पद्धती कालक्रमानुसार लावा.
अ. कायमधारा पद्धती
ब. महालवारी पद्धती
क. रयतवारी पद्धती
ड. बोली पद्धती
Make the chronological order of British Indian Revenue System.
A. Permanent Settlement
B. Mahalwari System
C. Ryotwari System
D. Bidding (Boli) System
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (ड, अ, क व ब) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ⏳ ब्रिटिश भारतातील महसूल पद्धतींचा कालक्रम:
• १. बोली पद्धती / इजारेदारी (Boli / Auction System) - १७७२:
• वॉरन हेस्टिंग्सने महसूल गोळा करण्याचा अधिकार सर्वाधिक बोली बोलणाऱ्याला देण्यासाठी ही लिलाव पद्धत सुरू केली (ड).
• २. कायमधारा पद्धती (Permanent Settlement) - १७९३:
• लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने बंगाल, बिहार व ओडिशामध्ये जमीनदारांसोबत महसुलाचा दर कायमस्वरूपी ठरवून ही पद्धत लागू केली (अ).
• ३. रयतवारी पद्धती (Ryotwari System) - १८२०:
• थॉमस मन्रो व कॅप्टन रीड यांनी मद्रास व नंतर मुंबई इलाख्यात थेट शेतकऱ्यांसोबत (रयतेसोबत) ही पद्धत लागू केली (क).
• ४. महालवारी पद्धती (Mahalwari System) - १८२२:
• हॉल्ट मॅकेन्झीने १८२२ च्या कायद्यानुसार उत्तर-पश्चिम प्रांतात व पंजाबमध्ये संपूर्ण गावाशी/महालाशी महसुलाचा करार करणारी पद्धत आणली (ब).
• अचूक कालानुक्रम: ड → अ → क → ब (पर्याय ३).
• म्हणून, योग्य पर्याय क्र. ३ (ड, अ, क व ब) आहे.
• महत्त्वाची टीप: महसूल पद्धतींचा अचूक कालक्रम: बोली पद्धत (१७७२) → कायमधारा (१७९३) → रयतवारी (१८२०) → महालवारी (१८२२).
The correct answer is Option C (D, A, C and B).
Key Points:
• ⏳ Chronological Order of British Indian Land Revenue Systems:
• 1. Bidding / Auction (Boli / Farming) System (बोली / इजारेदारी पद्धती) - 1772:
• Introduced by Warren Hastings (Five-Year Settlement / Quinquennial settlement) where revenue collection rights were auctioned to the highest bidder (D).
• 2. Permanent Settlement (कायमधारा पद्धती) - 1793:
• Introduced by Lord Cornwallis in Bengal, Bihar, and Orissa, fixing revenue permanently with Zamindars (A).
• 3. Ryotwari System (रयतवारी पद्धती) - 1820:
• Formulated by Thomas Munro and Captain Alexander Read, formally established across Madras Presidency in 1820 and later extended to Bombay Presidency (C).
• 4. Mahalwari System (महालवारी पद्धती) - 1822:
• Devised by Holt Mackenzie via Regulation VII of 1822 and later reformed by Lord William Bentinck and Robert Merttins Bird (1833) in the North-Western Provinces and Punjab (B).
• Correct Chronological Sequence: D → A → C → B (Option 3).
• Verified Answer: Option 3 (D, A, C and B).
• Key Takeaway: Chronology of revenue systems: Auction/Boli (1772) → Permanent (1793) → Ryotwari (1820) → Mahalwari (1822).
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
'स्वाध्याय आश्रम' ही संस्था कोणी स्थापना केली ?
यादी I व यादी II मध्ये दिलेल्या मुद्द्यांची योग्य जोडी जुळवू...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2022 - Paper 2 (Sub-Registrar) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :