उत्पन्न दारिद्र्याची व्याख्या कशी केली जाते ?
(1) किमान जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.
(2) चांगले जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.
(3) योग्य जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.
(4) वरील सर्व
उत्पन्न दारिद्र्याची व्याख्या कशी केली जाते ?
(1) किमान जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.
(2) चांगले जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.
(3) योग्य जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.
(4) वरील सर्व
Income poverty is defined as:
(1) The inability to attain a minimum standard of living.
(2) The inability to attain a fair standard of living.
(3) The inability to attain a decent standard of living.
(4) All the above
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (किमान जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• विकास अर्थशास्त्र आणि जागतिक बँकेच्या अधिकृत व्याख्येनुसार दारिद्र्याची व्याख्या मूलभूत गरजांच्या पूर्ततेशी संबंधित आहे.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• उत्पन्न दारिद्र्य (Income Poverty) म्हणजे 'किमान जीवनमान प्राप्त करण्यामध्ये असमर्थ असणे' (The inability to attain a minimum standard of living).
• जगण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या किमान अन्न (उष्मांक), वस्त्र आणि निवारा या मूलभूत गरजा भागवण्यासाठी लागणारे किमान उत्पन्न नसणे म्हणजेच उत्पन्न दारिद्र्य होय.
• महत्त्वाची तथ्ये
• या किमान उपभोग खर्चाच्या पातळीलाच 'दारिद्र्य रेषा' (Poverty Line) म्हटले जाते.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• 'चांगले' किंवा 'योग्य' जीवनमान हे सापेक्ष दारिद्र्य किंवा सुबत्तेशी संबंधित आहे; मूलभूत उत्पन्न दारिद्र्य हे 'किमान' (Minimum) पातळीशी निगडित असते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 2 आणि 3 मधील शब्द किमान गरजांच्या पलीकडचे राहणीमान दर्शवतात, त्यामुळे पर्याय 1 अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: उत्पन्न दारिद्र्य म्हणजे जगण्यासाठी आवश्यक असलेले 'किमान जीवनमान' गाठण्यात असमर्थ असणे.
The correct answer is Option A (The inability to attain a minimum standard of living.).
Key Points:
• Core Concept
• In development economics and the World Bank's World Development Report (1990), absolute income poverty is formally conceptualized around subsistence living requirements.
• Why Correct
• Income poverty is definitively formulated as 'the inability of an individual or household to attain a minimal standard of living'.
• It evaluates whether a person possesses sufficient financial expenditure/income to command basic physiological needs—food (caloric norms), basic clothing, and primary shelter.
• Key Details
• A poverty line establishes the monetary cost of this minimum basket of essential goods.
• Exam Traps
• 'Fair' or 'decent' standards of living relate to relative deprivation, capabilities approaches, or subjective well-being in advanced economies, whereas standard income poverty is anchored strictly to a minimum subsistence threshold.
• Other Options
• Options 2 and 3 represent subjective or sociological levels of prosperity above subsistence.
• Option 4 is incorrect because standard definitions prioritize the minimum threshold.
• Key Takeaway: Income poverty is defined as the inability to achieve a minimum standard of living.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
आयात पर्यायतेमध्ये खालील प्रकारांचा समावेश असतो : (a) भांडवल...
ऑक्टोबर 2009 च्या राजीव गांधी ग्रामीण LPG वितरण योजनेचे पुढी...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :