भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) राष्ट्रीयीकरण कोणत्या वर्षी करण्यात आले?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (१९४९) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• रिझर्व्ह बँकेचे राष्ट्रीयीकरण (१ जानेवारी १९४९): भारताची मध्यवर्ती बँक असलेल्या भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) स्वातंत्र्यानंतर 'रिझर्व्ह बँक (सार्वजनिक मालकी हक्क हस्तांतरण) कायदा, १९४८' अन्वये १ जानेवारी १९४९ रोजी राष्ट्रीयीकरण करण्यात आले.
• स्थापना व प्रारंभिक स्वरूप: हिल्टन यंग आयोगाच्या (१९२६ - Royal Commission on Indian Currency and Finance) शिफारशीनुसार आणि 'भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा, १९३४' अन्वये १ एप्रिल १९३५ रोजी ५ कोटी रुपयांच्या भागभांडवलासह खाजगी भागधारकांची बँक म्हणून RBI ची स्थापना झाली होती.
• मुख्यालय व पहिले गव्हर्नर: स्थापनेवेळी (१९३५) रिझर्व्ह बँकेचे मुख्यालय कोलकाता येथे होते, जे १९३७ मध्ये कायमस्वरूपी मुंबई येथे हलवण्यात आले. सर ऑस्बॉर्न स्मिथ हे RBI चे पहिले गव्हर्नर होते, तर सर सी. डी. देशमुख हे पहिले भारतीय गव्हर्नर (१९४३–१९४९) होते (त्यांच्याच कारकिर्दीत बँकेचे राष्ट्रीयीकरण झाले).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: १९३५ मध्ये RBI ची स्थापना झाली, १९४७ मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाले, आणि १ जुलै १९५५ रोजी गोरेवाला समितीच्या शिफारशीनुसार इम्पिरियल बँक ऑफ इंडियाचे राष्ट्रीयीकरण करून 'स्टेट बँक ऑफ इंडिया' (SBI) ची स्थापना करण्यात आली.
• महत्त्वाची टीप: १ एप्रिल १९३५ रोजी खाजगी भागधारकांची संस्था म्हणून स्थापन झालेल्या भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे १ जानेवारी १९४९ रोजी राष्ट्रीयीकरण झाले.
The correct answer is Option C (1949).
Key Points:
• Nationalization of the RBI (1 January 1949): Post-independence, the Reserve Bank of India was nationalized on 1 January 1949 under the Reserve Bank (Transfer to Public Ownership) Act, 1948, bringing all privately held paid-up capital slots under the full ownership of the Government of India.
• Establishment & Hilton Young Commission: Originally established on 1 April 1935 under the Reserve Bank of India Act, 1934 (on the recommendations of the 1926 Hilton Young Commission), the RBI commenced operations as a private shareholders' institution with a paid-up capital of ₹5 crore.
• Headquarters & Governors: Its Central Office was initially established in Calcutta in 1935 and permanently moved to Mumbai in 1937. Sir Osborne Smith was the first Governor, while Sir C. D. Deshmukh was the first Indian Governor (who presided over its nationalization in 1949).
• Distractor Analysis: 1935 was the year of RBI's establishment, 1947 was the year of Indian Independence, and 1955 marked the nationalization of the Imperial Bank of India into the State Bank of India (SBI) on 1 July 1955.
• Key Takeaway: The Reserve Bank of India was established on 1 April 1935 and nationalized on 1 January 1949.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये
भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...
मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)
मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...
बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)
भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे (RBI) वापरले जाणारे मुख्य गुणात्म...
भारतात प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRB) स्थापन करण्याची शिफारस क...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?