📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 PaperGoogle वर फॉलो करा

_______ या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने शिक्षणाच्या मूलभूत अधिकाराची अंमलबजावणी करण्यासाठी सर्कस मधील रोजगारावर बंदी घालण्याचे निर्देश सरकारला दिले आहेत.

In the case _______ the supreme court directed the Government to prohibit the employment in circus in order to implement fundamental right to education.
पर्याय (Options):
a
गौरव जैन वि. भारतीय संघ
Gaurav Jain V. Union of India
b
बचपन बचाओ आंदोलन वि. भारतीय संघ
Bachpan Bachao Andolan V. Union of India
✓ योग्य उत्तर
c
शिला बारसे वि. भारतीय संघ
Sheela Barse V. Union of India
d
अरुणा रॉय वि. भारतीय संघ
Aruna Roy V. Union of India
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (बचपन बचाओ आंदोलन वि. भारतीय संघ) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• बालहक्क संरक्षण आणि शिक्षणाच्या मूलभूत अधिकाराबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचा ऐतिहासिक निकाल:
• बचपन बचाओ आंदोलन वि. भारत सरकार (2011) या खटल्यात नोबेल पुरस्कार विजेते कैलास सत्यार्थी यांच्या संस्थेने सर्कसमध्ये लहान मुलांची तस्करी व त्यांच्या शोषणाविरोधात याचिका दाखल केली होती.
• सर्वोच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला तात्काळ अधिसूचना काढून सर्कसमध्ये लहान मुलांच्या रोजगारावर संपूर्ण बंदी घालण्याचे आदेश दिले.
• न्यायालयाने स्पष्ट केले की सर्कसमधील बालमजुरी ही संविधानाच्या अनुच्छेद 21A (शिक्षणाचा मूलभूत हक्क) आणि अनुच्छेद 24 (बालकामगार प्रतिबंध) चे उल्लंघन करणारी असून अशा बालकांची सुटका व पुनर्वसन करण्याचे निर्देश दिले.
• म्हणून अचूक उत्तर बचपन बचाओ आंदोलन वि. भारतीय संघ हे आहे (पर्याय क्र. 2).
• महत्त्वाची टीप: बचपन बचाओ आंदोलन खटल्यात (2011) शिक्षणाचा हक्क (कलम 21A) लागू करण्यासाठी सर्कसमधील बालमजुरीवर सर्वोच्च न्यायालयाने बंदी घातली.

The correct answer is Option B (Bachpan Bachao Andolan V. Union of India).

Key Points:
• Child rights jurisprudence and prohibition of child trafficking/labour by the Supreme Court of India:
• In Bachpan Bachao Andolan v. Union of India (2011), Nobel Peace laureate Kailash Satyarthi's NGO filed a writ petition concerning the trafficking, abuse, and hazardous employment of young children in circuses.
• A division bench comprising Justices Dalveer Bhandari and T.S. Thakur directed the Central Government to issue notifications prohibiting the employment of children in circuses across India.
• The Court grounded this directive in the enforcement of Article 21A (Right to Free and Compulsory Education) and Article 24 (Prohibition of child labour), ordering simultaneous rescue and rehabilitation protocols.
• Therefore, the landmark directive was issued in Bachpan Bachao Andolan v. Union of India (Option 2).
• Key Takeaway: In Bachpan Bachao Andolan v. UOI (2011), the Supreme Court banned child employment in circuses to enforce Article 21A.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔