मानवाच्या शरीरामध्ये, पाण्याच्या संतुलनाचे नियंत्रण, रक्तातील क्षारांच्या प्रमाणाचे नियंत्रण, रक्ताच्या सामूचे (pH) नियंत्रण, टाकाऊ पदार्थांचे व अतिरिक्त क्षारांचे शरीराबाहेर उत्सर्जन इ. कार्ये प्रामुख्याने ________ करते.

In human body, regulation of water balance, regulation of concentration of salts in the blood, regulation of pH of the blood, excretion of the waste products and excess of salts etc. functions are performed mainly by ________.
पर्याय (Options):
a
त्वचा
Skin
b
लहान आंतडे
Small intestine
c
यकृत
Liver
d
मूत्रपिंड
Kidney
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय D (मूत्रपिंड / Kidney) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. मूत्रपिंड (Kidney): मानवी शरीरातील मुख्य उत्सर्गी आणि समस्थिती (Homeostasis) राखणारा अवयव आहे. नेफ्रॉन (Nephron) हे मूत्रपिंडाचे मूलभूत रचनात्मक व कार्यात्मक एकक आहे.
२. मूत्रपिंडाची मुख्य कार्ये:
- परासरण नियमन (Osmoregulation): शरीरातील पाण्याच्या समतोलाचे नियमन (ADH संप्रेरकाच्या मदतीने).
- क्षार नियंत्रण (Electrolyte Balance): रक्तातील सोडियम, पोटॅशियम, कॅल्शियम व क्लोराईड क्षारांचे अचूक प्रमाण राखणे.
- रक्ताच्या सामूचे नियमन (Blood pH Regulation): H⁺ आयन्सचे उत्सर्जन आणि HCO₃⁻ (बायकार्बोनेट) आयन्सचे पुनर्शोषण करून रक्ताचा pH ७.३५ ते ७.४५ दरम्यान स्थिर ठेवणे.
- उत्सर्जन (Excretion): युरिया, यूरिक ॲसिड, क्रिएटिनिन यांसारखे नायट्रोजनयुक्त विषारी टाकाऊ पदार्थ रक्तातून गाळून मूत्रावाटे बाहेर टाकणे.

३. इतर अवयव:
- यकृत: युरियाची निर्मिती (Ornithine cycle) करते, परंतु उत्सर्जन करत नाही.
- त्वचा: केवळ अल्प प्रमाणात घाम गाळते.

म्हणून हे सर्व प्रमुख कार्य मूत्रपिंड करते.

The correct answer is Option D (Kidney).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. The Kidneys are the primary homeostatic and excretory organs in the human body, operating through millions of functional units called nephrons.
2. Core Physiological Functions Executed by the Kidney:
- Osmoregulation: Regulating overall water volume in vascular and extracellular spaces in response to Antidiuretic Hormone (ADH/Vasopressin).
- Electrolyte Homeostasis: Tight regulation of serum electrolytes (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻) under aldosterone control.
- Acid-Base Balance (Blood pH): Maintaining arterial blood pH strictly between 7.35 and 7.45 via selective tubular secretion of H⁺ ions and reabsorption of bicarbonate (HCO₃⁻) ions.
- Excretion of Metabolic Wastes: Eliminating toxic nitrogenous end-products (urea, uric acid, creatinine) and xenobiotics.

Therefore, Kidney is the correct organ.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'मानवी शरीरसंस्था: पचनसंस्था, रक्ताभिसरण, श्वसन, उत्सर्जन, मेंदू व ग्रंथी (Human Physiology)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मानवी पचनसंस्था व उत्सर्जनसंस्था: पचनाचे टप्पे, पाचक विकरे, यकृत आणि मूत्रपिंड/नेफ्रॉन रचना (Digestion & Excretion)

मानवी पचनसंस्था व उत्सर्जनसंस्था: पचनाचे टप्पे, पाचक विकरे, यकृत आणि मूत्रपिंड/नेफ्रॉन रचना (Digestion & Excretion) या घ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मानवी रक्ताभिसरण संस्था: हृदय रचना, रक्ताचे घटक (RBC, WBC, Platelets), रक्तगट (ABO/Rh) व रक्तदाब (Circulatory System)

मानवी रक्ताभिसरण संस्था: हृदय रचना, रक्ताचे घटक (RBC, WBC, Platelets), रक्तगट (ABO/Rh) व रक्तदाब (Circulatory System) या...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मानवी मज्जासंस्था, मेंदूचे भाग (Cerebrum, Cerebellum, Medulla) व अंतःस्रावी ग्रंथी (Endocrine Hormones)

मानवी मज्जासंस्था, मेंदूचे भाग (Cerebrum, Cerebellum, Medulla) व अंतःस्रावी ग्रंथी (Endocrine Hormones) या घटकामध्ये मान...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

मानवी श्वसनसंस्था: श्वसनमार्ग, फुफ्फुसे, अल्व्हीओलाय, वायूंची देवाणघेवाण व श्वसन क्रिया (Human Respiratory System)

मानवी श्वसनसंस्थेची रचना, फुफ्फुसे, अल्व्हीओलाय, श्वासोच्छ्वासाची यंत्रणा, हिमोग्लोबिनद्वारे ऑक्सिजन व CO₂ वहन आणि श्वसन...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔